13 GODINA SA VAMA !!! Dobrodosli na Delta Radio Forum !!! Uzivajte uz najbolju narodnu muziku na internetu !!!

Trenutna pesma: Loading ...
Bit rate:
Status servera:

Slušajte radio Delta i Prijatelji - narodna muzika pomoću:
Winamp, iTunes   Windows Media Player   Real Player   QuickTime

Strana 15 od 29 PrvaPrva ... 5131415161725 ... ZadnjaZadnja
Prikaz rezultata 141 do 150 od 282
  1. #141
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 16. maj

    1532 - Španski osvajač Fransisko Pizaro iskrcao se sa malom grupom vojnika na severnu obalu Perua. Savladavši otpor Indijanaca, Španija je 1572. osvojila Peru i držala ga u svom posedu do 1824.

    1703 - Umro je francuski pisac Šarl Pero autor čuvene zbirke bajki "Vilinske priče", u kojoj su i "Mačak u čizmama", "Crvenkapa" i "Uspavana lepotica".

    1770 - U Versaju su se venčali francuski prestolonaslednik Luj (kasnije Luj XVI) i Marija Antoaneta, kćerka austrijske carice Marije Terezije. Nakon Francuske revolucije 1789. osuđeni su na smrt i pogubljeni na giljotini 1793.

    1812 - Turska i Rusija potpisale su ugovor o miru u Bukureš tukojim su za srpske ustanike predviđeni opšta amnestija i pregovori sa turskim vlastima o autonomiji Srbije.

    1881 - U okolini Berlina pušten je u saobraćaj prvi električni tramvaj.

    1898 - Rođen je srpski pesnik, putopisac i diplomata Rastko Petrović. Pripadao je prvoj generaciji srpskih modernista, a njegova zbirka pesama "Otkrovenje" smatra se jednim od najznačajnijih dela srpske poezije između dva svetska rata.
    Književnik i diplomata Rastko Petrović rođen je 1898. godine u Beogradu. Pesnik, romansijer i putopisac, Rastko Petrović pripada generaciji najoriginalnijih i najznačajnijih srpskih pisaca posle Prvog svetskog rata. Školovao se u Beogradu i Parizu, gde je posle albanske golgote, završio prava. Po povratku u Beograd, stupio je u diplomatsku službu. Bio je ataše za kulturu u Rimu i diplomatski predstavnik u Vašingtonu, gde je i umro. Njegovi posmrtni ostaci preneti su u otadžbinu 1986. godine. Petrović je pripadao prvoj generaciji srpskih modernista između dva rata i bio sinonim za temperamentnu i nekonvencionalnu literaturu. Prve pesme objavio je 1917. u "Zabavniku", koji je izlazio na Krfu. Sledili su roman inspirisan slovenskom mitologijom "Burleska Gospodina Peruna Boga Groma" i zbirka stihova "Otkrovenje", koju kritičari ubrajaju među najznačajnija poetska dela između dva rata. Pisao je i putopise sa putovanja po Africi i Americi, a njegov posthumno objavljen roman "Dan šesti," potresno je svedočanstvo o Prvom svetskom ratu. Proznim delom "Ljudi govore" nagovestio je tehniku kolokvijalnog, dokumentarnog pripovedanja, koju će kasnije razviti mnogi evropski autori. Petrović se uspešno bavio i likovnom kritikom. Umro je 1949. godine.

    1898 - Rođena je književnica Desanka Maksimović, jedna od najpopularnijih srpskih pesnikinja ("Pesnik i zavičaj", "Tražim pomilovanje", "Nemam više vremena", "Slovo o ljubavi"). U Brankovini je Desanka provela detinjstvo i učila prve razrede osnovne škole. Gimnaziju je završila u Valjevu, a 1923. je došla na studije u Beograd. Jednu školsku godinu provela je u Parizu kao stipendista francuske vlade. Zatim je, do penzionisanja 1953. godine, bila profesor gimnazije. Prve pesme Desanke Maksimović štampane su 1920. u časopisu "Misao", a njenu prvu knjigu pesama objavio je tada poznati beogradski knjižar i izdavač Svetislav Cvijanović. U narednih pet decenija objavila je više od 30 zbirki pesama, romane, putopise, knjige za decu, kao i prepeve sa slovenačkog, ruskog i bugarskog jezika. Desankine pesme prevedene su na više svetskih jezika. Književna kritika posebno ističe, uz prvu zbirku "Pesme" i njene poetske knjige: "Vrt detinjstva", "Zeleni vitez", "Gozba na livadi", "Nove pesme", "Pesnik i zavičaj", "Otadžbino, tu sam", "Miris zemlje", "Tražim pomilovanje" i "Nemam više vremena". Celinom svog delovanja Desanka Maksimović je obeležila i obogatila noviji period naše književnosti i kulture. Njeno delo ovenčano je značajnim književnim nagradama i priznanjima. Umrla je 1993. godine.

    1905. - Rođen Henri Fonda, američki filmski i pozorišni glumac, dobitnik Oskara

    1916 - Potpisan je ugovor o trojnoj anglo-francusko-ruskoj kontroli Palestine radi podele bliskoistočnih teritorija Otomanskog carstva.

    1917 - U Jonskom moru kod Krfa utopio se srpski pisac Vladislav Petković Dis, kada je nemačka podmornica u Prvom svetskom ratu torpedovala brod na kome se nalazio ("Mi čekamo cara","Tamnica", "Nirvana", "Možda spava").

    1919. - Rođen Valentin Liberače, američki pijanista i zabavljač

    1924 - Rođen je gambijski državnik Daud Džavara, osnivac (1959) i lider (od 1960) Narodne progresivne stranke, predsednik Gambije od 1970. do 1994. kada je svrgnut državnim udarom.

    1929 - U Holivudu su dodeljene prve nagrade Američke filmske akademije (od 1931. poznate kao Oskar) filmu "Krila", glumici Dženet Gejnor i glumcu Emilu Dženingsu.

    1935. - Rođen Vuk Krnjević, književnik, scenarista i prevodilac

    1938. - Umro Dragutin Vladisavljević, lekar, književnik i prevodilac

    1941 - Parlament Islanda ukinuo je ugovor s Kraljevinom Danskom iz 1814. po kojem je zemlja bila pod danskom dominacijom i proglasio nezavisnost. Nezavisna Republika Island proglašena je 17. juna 1944. nakon narodnog plebiscita.

    1947 - Umro je engleski biohemičar Frederik Gaulend Hopkins, jedan od osnivača nauke o vitaminima. Sa holandskim lekarom Kristijanom Ajkmanom dobio je 1929. Nobelovu nagradu za medicinu.

    1952. - Rođena Nadežda Kolundžija, pijanistkinja

    1953. - Rođen Pirs Brosnan, irski filmski glumac

    1961 - General Park Čung Hi izvršio je vojni udar uJužnoj Koreji. Bio je na vlasti do 1979, kad ga je ubio šef obezbeđenja.

    1969 - Sovjetski vasionski brod "Venera 5" približio se Veneri iizbacio sondu koja će slati podatke o toj planeti.

    1972 - Predsednici SFRJ i Rumunije Josip Broz Tito i Nikolae Čaušesku pustili su u rad hidroenergetski sistem "Đerdap" na Dunavu.

    1972. Umro ganski političar i državnik Kvame Nkrumah, prvi predsednik nezavisne Gane. Za doživotnog predsednika proglašen 1962, ali državnim udarom 1966. oboren sa vlasti.

    1974. Skupština SFRJ proglasila Josipa Broza Tita za doživotnog predsednika države.

    1974. Helmut Šmit postao kancelar Zapadne Nemačke posle ostavke Vilija Branta.

    1975. Japanka Junko Tabei postala prva žena koja se popela na najviši svetski vrh, Maunt Everest.

    1976. - Osnovana Zadužbina Ive Andrića

    1984 - Umro je američki pisac Irvin Šo. Proslavio se romanom "Mladi lavovi" (1949) ("Lusi Kraun", "Dve sedmice u drugom gradu", "Bogataš i siromah", "Veče u Vizantiji").

    1989 - Sovjetski predsednik Mihail Gorbačov i kineski lider,Deng Hsijaoping, sreli su se u Pekingu na Prvom kinesko-sovjetskom samitu, čime je i formalo, nakon 30 godina, prekinut "tihi hladni rat" između ove dve najveće komunističke države.

    1989 - Automobilom-bombom u Bejrutu ubijen su libanski verski vođa šeik Hasan Halid i još 21 osoba.

    1990 - Od raka grla, umro je poznati američki zabavljač Semi Dejvis Junior.

    1991 - Britanska kraljica Elizabeta je, tokom zvanične posete SAD-u, postala prva kraljica koja se obratila Kongresu.

    1992 - Povlačeći se iz Bosne, JNA je digla u vazduh bihaćki aerodrom pod planinom Plješevicom vredan oko šest milijardi dolara.

    1997 - Predsednik Zaira Mobutu Sese Seko napustio je Kinšasu kakojoj su nezadrživo nadirali pobunjenici, čime je okončana njegova 32-godišnja autokratska vladavina.

    1997 - Umro je italijanski filmski režiser Đuzepe de Santis, jedan od najznačajnijih predstavnika filmskog neorealizma, nastalog u Italiji u prvim godinama posle Drugog svetskog rata ("Gorki pirinač", "Rim u 11 časova", "Cesta duga godinu dana").

    2003 - Umro je američki glumac Robert Stak koji je slavustekao ulogom detektiva Eliota Nesa u TV seriji o borbi protiv mafije "Nesalomivi".

    2005 - Usvajanjem zakona u kuvajtskom parlamentu, posle više od 40 godina, žene su dobile pravo glasa i pravo učešća na izborima.

  2. #142
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 17.maj

    1102. Prvi ugarski kralj iz dinastije Arpadovića krunisan je u Biogradu za kralja Hrvatske i Dalmacije.

    1395. Poginuo je Kraljević Marko, najstariji sin i naslednik kralja Vukašina, najpopularnija ličnost srpskih narodnih pesama. Prema nepouzdanim podacima, poginuo je kao turski vazal u borbi protiv vlaškog vojvode Mirče na Rovinama. U narodnim pesmama idealizovan je kao uzor junaštva i kao zaštitnik sirotinje od zuluma i nasilja.

    1510. Italijanski slikar Sandro Botičeli umro je u Firenci, 17. maja 1510. godine. Predstavnik je firentinske škole ranog renesansnog slikarstva. Pod uticajem prethodnika, slikao je teme iz grčke mitologije i alegorijske slike u duhu humanizma. Njegova pozna dela predstavljaju povratak na ekspresivo-emotivne religijske motive kasne Gotike. Radio je religiozne i alegorijske kompozicije, a posebno je poznat po likovima Bogorodice sa malim Hristom. Njegov crtež je elegantan i uznemiren, likovi idealizovani, a celo delo prožeto je melanholijom i lirskim raspoloženjem. Najpoznatija Botičelijava dela su: "Poklonjenje kraljeva", "Proleće", "Rođenje Venere", ilustracije za "Božanstvenu komediju" Dantea Aligijerija.

    1615. - Štampan prvi ilustrovani list u svetu "Nove Anverske novine", Belgijanca Abrahama Verhofena

    1685. - Poginuo Bajo Nikolić - Pivljanin, crnogorski junak

    1749. Rodjen je engleski lekar Edvard Džener, pronalazač vakcine protiv velikih boginja.

    1814. Norveška je proglasila nezavisnost od Švedske i usvojla novi ustav.

    1838. Umro je francuski sveštenik i političar Moris de Taljeran Perigor , jedan od najveštijih diplomata u istoriji. Zahvaljujući njegovoj veštini Francuska je, mada poražena strana, na Bečkom kongresu (1814-15) uspela da zadrži granice iz 1792.

    1861. Tomas Kuk organizovao je prvi turistički "paket aranžman" u svetu, šestodnevno putovanje iz Londona u Pariz.

    1865. - Osnovana Međunarodna unija za telekomunikacije - ITU

    1866. Rodjen je francuski kompozitor i pijanist Erik Sati , autor "Gimnopedija". Poznat je postao skandalom koji je izazvao izvodjenjem baleta "Parada" na tekst Koktoa i sa scenografijom Pikasa, koji je prikazan 1916. kao "kubistički manifest".

    1874. - Rođen Anri Barbis, francuski književnik i političar

    1878. - Engleski inženjer i fizičar Dejvid Hjuz konstruisao mikrofon - "električno uvo"

    1881. - Rođen Gavrilo Dožić, mitropolit crnogorsko - primorski i patrijarh srpski (Vrujci, 17. 05. 1881 - Beograd, 07. 05. 1950)

    1894. - Rođena Zora Petrović, slikar, profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu, akademik

    1902. Rodjen je iranski verski vodja ajatolah Ruholah Homeini . U Iran se vratio iz izbeglištva 1979. nakon što je u "islamskoj revoluciji" zbačen šah Reza Pahlavi, uspostavio teokratsku diktaturu i vladao Iranom do smrti 1989.

    1903. U Španiji je nacionalizovana imovina crkve i ukinute su crkvene škole.

    1904. - Rođen Žan Gaben (Žan Aleksis Monkorže), francuski filmski glumac

    1906. Rodjena je hrvatska pevačica Zinka Kunc, prvakinja Zagrebačke opere (1928-36) i solistkinja Metropoliten opere (1937-66).

    1917. U Nici je umro srpski vojvoda Radomir Putnik, proslavljeni vojskovodja u balkanskim ratovima i u Prvom svetskom ratu. Rukovodio
    je povlačenjem srpske vojske 1915. i uspeo da osujeti namere nemačke Vrhovne komande da je opkoli i uništi.

    1918. - Rođena Birgit Nilson, švedska operska pevačica

    1921. - Rođen Mario Rijavec, slovenački kompozitor i dirigent

    1926. - Rođen Vane Marinović, književnik

    1939. Švedska, Norveška i Finska odbile su Hitlerov predlog da potpišu pakt o nenapadanju. Pakt su potpisale Danska, Estonija i Litvanija.

    1940. Trupe nacističke Nemačke u Drugom svetskom ratu ušle su u Brisel.

    1946. Premijer Rumunije u vreme Drugog svetskog rata Mitri Antonesku osudjen je na smrt i streljan zbog saradnje s nemačkim nacistima.

    1949. Velika Britanija je priznala nezavisnost Republike Irske i potvrdila pripadnost Severne Irske Ujedinjenom Kraljevstvu.

    1950. - Rođen Janez Drnovšek, slovenački političar i državnik, član Predsedništva SFRJ, premijer i predsednik Slovenije

    1954. Vrhovni sud SAD osporio je propis iz 1896. da obrazovanje treba da bude "odvojeno ali jednako", čime je formalno odbačena rasna
    segregacija u državnom školskom sistemu.

    1965. Prvi put je prenet TV program u boji iz Velike Britanije u SAD. To je bio prenos emisije američke TV mreže NBC "Novi pogled na staru
    Englesku" preko američkog komercijalnog telekomunikacionog satelita "Erli Bird".

    1973. Specijalni komitet američkog Senata počeo je istragu o aferi Votergejt u kojoj su pristalice republikanske stranke bile optužene da su pred predsedničke izbore 1972. radi špijunaže provalile u sedište Demokratske stranke. Administracija tadašnjeg predsednika SAD Ričarda Niksona (Rićard Nixon) optužena je da ometa istragu, pa je pokrenut postupak za opoziv predsednika. Nikson je u avgustu 1974. dao ostavku, a predsednički položaj preuzeo je dotadašnji potpredsednik Džerald Ford.

    1974. U tri eksplozije automobila-bombi u centru Dablina 32 osobe su poginule, a više stotina je ranjeno.

    1984. - Umro Irvin Šo, američki književnik

    1987. Irački ratni avion "F-I Miraž" ispalio je dve "egzoset" rakete na američki vojni brod "Stark" koji je patrolirao Zalivom. Poginulo je 37, a ranjena su 62 mornara.

    1990. - Svetska zdravstvena organizacija zvanično skinula homoseksualnost sa liste mentalnih oboljenja, tim povodom, 17. maj se obeležava kao Svetski dan borbe protiv homofobije

    1990. - Objavljen prvi broj lista Sportski žurnal

    1997. Loran Kabila je sa svojim trupama ušao u Kinšasu, preuzeo vlast u Zairu i promenio naziv države u Demokratska Republika Kongo. Kabila je ubijen u pokušaju državnog udara u januaru 2001, a vlast je preuzeo njegov sin Žozef .

    1998. Pripadnici separatističkog pokreta "Tamilskih tigrova" ubili su Sarodžinija Jogesvarana, gradonačelnika Džafne, grada na severu Šri Lanke.
    1999. Izbore u Izraelu dobio je vodja Laburističke partije Ehud Barak, čime je okončana trogodišnja vladavina premijera Benjamina Netanjahua, lidera desničarskog Likuda.

    2000. Vlada Srbije preuzela je beogradski radio i televiziju "Studio B" upadom policije u redakcije. Vlasti su u narednim mesecima na različite načine onemogućavale rad nezavisnih elektronskih medija u Srbiji i istovremeno otvarale nove pod državnom kontrolom i kontrolom vladajućih partija.

    2000. U Indoneziji je održano prvo sudjenje za kršenje ljudskih prava. U tom procesu dvadesetčetvoro vojnika i civila optuženo je za ubistvo desetina seljaka u masakru u provinciji Aseh 1999.

    2001. Svih 30 putnika, ukljucujući i iranskog ministra saobraćaja Rahmana Dadmana i zamenike ministara iz njegove delegacije poginulo je
    kada se na severu Irana srušio ruski avio Jak-40.

    2003. U najvećoj poplavi u poslednjih 50 godina, koja je posle velikih kiša zadesila Šri Lanku, poginulo je oko 250 ljudi, oko 55.000 kuća je potpuno uništeno, a neka sela su zbrisana sa lica zemlje. Procenjeno je da je oko 150.000 ljudi ostalo bez krova nad glavom.

    2004. Masačusets je postao prva američka država koja je dozvolila zaključenje braka sa osobom istog pola.

    2006. Umro je Kju Fojer veteran holivudske produkcije i kompozitor.

    2010. Zvanični srednji kurs dinara prvi put je prešao 100 dinara za jedan evro, što je najniža vrednost od uvodjenja evra 2002. godine.

  3. #143
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 18. maj


    1781. Španci su u Kusku pogubili peruanskog revolucionara Tupak Amarua II.

    1799. Umro je francuski dramski pisac Pjer Bomarše, autor komedija "Seviljski berberin" i "Figarova ženidba", koje su inspirisale Djoakina Rosinija i Volfganga Amadeusa Mocarta (Wolfgang, Mozart) da komponuju istoimene opere.

    1800. Umro je ruski generalisimus Aleksandar Vasiljevič Suvorov, jedan od najistaknutijih vojskovođa 18. veka, pod čijom su komandom ruske trupe izvojevale 57 pobeda. U austro-rusko-turskom ratu od 1787. do 1791. odneo je više blistavih pobeda nad Turcima, zatim u ratovima Rusije protiv Francuske, pri čemu se naročito proslavio osvajanjem severne Italije. Na povratku u Rusiju njegova vojska prešla je preko Alpa i vrha Sveti Gothard, što je zaprepastilo vojne krugove u Evropi. Mnogo je učinio u uzdizanju i vaspitanju ruskih vojnika, a uz vojne nauke proučavao je matematiku, geografiju i istoriju. Krajem 1779. postao je vrhovni carski zapovednik. U ŠSR-u je 1942. uveden orden Suvorov za visoke vojničke vrline.

    1803. Velika Britanija je objavila rat Francuskoj zato što je Napoleon Bonaparta (Bonaparte) nastavio vojnu kampanju u Italiji i Švajcarskoj.

    1804. Napoleon Bonaparta proglašen je carem Francuske, a u decembru 1804. krunisan je kao Napoleon I.

    1836. Rođen je austrijski šahovski velemajstor Vilhelm Štajnic (Wilhelm Steinitz), prvi zvanični svetski šampion. Titulu svetskog šahovskog prvaka osvojio je 1886. pobedom u meču nad Johanesom Cukertortom (Johannes Zukertort) rezultatom 10:5, uz pet remija. Zvanje prvaka sveta odbranio je 1889. i 1892. u mečevima s Mihailom Čigorinom, a izgubio ga je 1894. porazom u meču s Emanuelom Laskerom rezultatom 10:5, uz četiri remija. Objavio je 1889. 'Udžbenik modernog šaha', koji se smatra osnovom moderne šahovske strategije.

    1868. Rođen je ruski car Nikolaj II Aleksandrovič Romanov, poslednji monarh Rusije, koji je vladao od 1894. do zbacivanja u Oktobarskoj revoluciji 1917. Sa suprugom, petoro dece i poslugom ubijen je u julu 1918. u Jekaterinburgu, na osnovu naredbe vođe boljševika Vladimira Lenjina, posle čega su svi iskasapljeni i bačeni u neobeleženu grobnicu.

    1872. Rođen je engleski filozof, matematičar i pisac Bertrand Rasel (Rušell), rodonačelnik analitičke filozofije, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1950. Posvetio se i borbi za mir, žestoko se protivio intervenciji SAD u Vijetnamu i nuklearnom naoružanju i osnovao je međunarodnu porotu nazvanu 'Raselov sud'. Dela: 'Principi matematike' (s Alfredom Nortom Vajthedom), 'Kritičko izlaganje Lajbnicove filozofije', 'Istorija zapadne filozofije', 'Logički atomizam', 'Analiza materije', 'Skeptički eseji', 'Naše saznanje spoljnog sveta', 'Ljudsko znanje', 'Principi socijalne rekonstrukcije', 'Putevi ka slobodi', 'Praksa i teorija boljševizma', 'Sloboda i organizacija', ''Osvajanje sreće', 'Ljudsko društvo u etici i politici', 'Zašto nisam hrišćanin'.

    1883. Rođen je nemački arhitekta Valter Adolf Gropijus (Walter, Gropius), koji je 1919. u Vajmaru osnovao arhitektonsku školu 'Bauhaus', koja je odlučujuće uticala na arhitekturu 20. veka širom sveta. Školovanje u 'Bauhausu' temeljilo se na njegovoj ideji o sjedinjavanju umetnosti i zanatstva i uspostavljanju harmoničnog jedinstva svih umetnosti pod okriljem arhitekture. Školu je 1925. premestio u Desau, u zgradu rađenu prema njegovom projektu, potom u Berlin, ali su je nacisti raspustili po dolasku na vlast 1933. Emigrirao je 1937. u SAD i u Čikagu je osnovao školu 'Novi Bauhaus', zasnovanu na istim principima, a 1938. postao je profesor Harvardskog univerziteta. Projektovao je više zgrada u SAD i napisao teorijsko delo 'Sinteza u arhitekturi'.

    1897. Rođen je američki filmski režiser italijanskog porekla Frenk Kapra (Frank Capra), trostruki dobitnik Oskara, autor sjajnih komedija sa satiričnom notom. Napisao je memoare 'Ime iznad naslova'. Filmovi: 'Donovanova afera', 'Mlada generacija', 'Zabranjeno', 'Američka ludost', 'Gorak čaj generala Jena', 'Dogodilo se jedne noći' (Oskar), 'Gospodin Dids ide u grad' (Oskar), 'Izgubljeni horizonti', 'Upoznajte Džona Dua', 'Arsenik i stare čipke', 'Ne možete to poneti sa sobom' (Oskar), 'Ovo je divan život', 'Država Unije', 'Džep pun čuda'.

    1899. U Hagu je održana prva međunarodna konferencija za obustavljanje trke u naoružanju i sprečavanje ratova.

    1911. Umro je austrijski kompozitor i dirigent Gustav Maler (Mahler), direktor Državne opere u Beču, koji je pod uticajem Ludviga van Betovena (Ludwig, Beethoven) i Riharda Vagnera (Rićard Wagner) stvarao komozicije izrazitog dramskog naboja i snažnih emocija. Dela: 10 simfonija, ciklusi solo pesama za glas i orkestar 'Pesma o zemlji', 'Pesme mladića-putnika', 'Dečakov čudotvorni rog', 'Pesme o mrtvoj deci'.

    1919. Rođena je engleska balerina Margaret Hukam (Hookham), poznata kao Margot Fontejn (Fonteyn), jedna od najvećih u 20. veku, koja je svakom liku davala posebnu dramsku snagu. Sa izvanrednim uspehom širom sveta igrala je niz uloga u klasičnim baletima poput 'Žizele', 'Labudovog jezera', 'Začarane lepotice'.

    1920. Rođen je poljski rimokatolički sveštenik Karol Vojtila (Wojtyla), koji je pod imenom Jovan Pavle II (Iohannes Paulus) 1978. postao prvi neitalijanski papa posle 455 godina. Tokom njegovog pontifikata do aprila 2005. dogodile su se dramatične promene u istočnoj Evropi posle pada Berlinskog zida, kojima je on doprineo.

    1941. Poglavnik ustaške Nezavisne Države Hrvatske Ante Pavelić potpisao je u Drudom svetskom ratu sa italijanskim fašističkim vođom Benitom Musolinijem (Mušolini) ugovor kojim je Italiji predao Gorski Kotar i delove Dalmacije i hrvatskog Primorja i prihvatio italijanskog princa za hrvatskog kralja.

    1944. Savezničke jedinice su u Drugom svetskom ratu isterale nemačke trupe iz italijanskog manastira Monte Kasino. Manastir je potpuno razoren - srednjovekovni verski objekat je tretiran kao legitimni vojni cilj, jer su Nemci iz njega dejstvovali.

    1954. Stupila je na snagu evropska konvencija o ljudskim pravima.

    1973. Umrla je američka pacifistkinja Dženet Renkin (Jeanette Rankin), prva žena koja je postala član Kongresa SAD. Kao ubeđeni antimilitarista, u američkom parlamentu jedina je glasala protiv objave rata Japanu posle bombardovanja Perl Harbura 1941.

    1974. Indija je izvršila prvu nuklearnu probu u pustinji u Radžastanu, postavši šesta zemlja koja je izvela nuklearnu eksploziju.

    1980. Stotine hiljada ljudi preuzelo je kontrolu nad južnokorejskim gradom Kvangdžu, posle nereda u kojem su jedinice vojne hunte ubile najmanje 200 prodemokratskih demonstranata.

    1980. Erupcijom vulkana u državi Vašington na zapadu SAD stvoren je oblak pepela dug 4.000 i širok 1.600 kilometara.

    1981. Umro je američki pisac jermenskog porekla Vilijam Sarojan (William Saroyan), koji je naglašeno originalnom tehnikom pripovedanja najviše pisao o životu američkih 'malih ljudi', često jermenskih i drugih doseljenika. Verovao je da su hrabrost i humor najdelotvornija sredstva za savladavanje životnih nedaća. Rođen je u Kurdistanu 1908, detinjstvo je proveo u sirotištu, a zatim emigrirao u SAD, gde je stekao reputaciju najvećeg humaniste savremene američke literature. Dela: zbirke priča 'Zovem se Aram', 'Pet zrelih krušaka', 'Smeli mladić na letećem trapezu', 'Mama, ja te volim', 'Tata, ti si lud', 'Jedan dan u popodnevu sveta', romani 'Ljudska komedija', 'Doživljaji Veslija Džeksona', 'Predmet smeha', drame 'Vreme vašeg života' (Pulicerova nagrada 1939.), 'Moje srce je u gori'.

    1990. U Beču su zapadnonemački kancelar Helmut Kol (Kohl) i istočnonemački premijer Lotar de Mezijer (Lothar, Maiziere) potpisali sporazum o monetarnoj uniji, što je bio prvi korak ka ujedinjenju Nemačke.

    1992. Visoki komesarijat UN za izbeglice saopštio je da je zbog rata iz Jugoslavije izbeglo milion i 300 hiljada ljudi što je stvorilo najveću izbegličku krizu u Evropi od Drugog svetskog rata.

    1995. Umro je ruski baletski igrač Aleksandar Godunov, koji je posle emigriranja iz SSSR stekao svetsku slavu.

    1996. Romano Prodi postao je premijer 55. italijanske vlade od Drugog svetskog rata. Deset godina kasnije (2006) Prodi je ponovo postao
    premijer 61. italijanske vlade.

    1996. Pod pritiskom medjunarodne zajednice ratni lider bosanskih Srba Radovan Karadžić povukao se sa mesta predsednika Republike Srpske. Dužnost predsednika preuzela je potpredsednica Biljana Plavšić. Medjunarodni sud za ratne zločine u Hagu optužio je u novembru 1995.
    Karadžića za ratne zločine i genocid.

    1998. Vlada SAD podnela veliku tužbu protiv Majkrosoft korporacije, najjače softverske kompanije na svetu, zbog monopola.

    1999. Vlada u Sijera Leoneu i pobunjenici dogovorili su prekid vatre, čime su okoncane sedmogodišnje surove borbe.

    1999. Nemačka je suspendovala letove bespilotnih aviona u agresiji NATO na Jugoslaviju, dan pošto je oborena i četvrta njena letilica za izviđanje.

    2000. Savet bezbednosti UN jednoglasno je usvojio embargo na oružje protiv Etiopije i Eritreje, kao posledicu ponovnog zahuktavanja njihovog dvogodišnjeg pograničnog rata.

    2005. Umro je Frenk Goršin, američki glumac i veliki imitator.

  4. #144
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 19. maj


    1536. Odrubljena je glava Ani Bolen (Anne Boleyn), drugoj ženi engleskog kralja Henrija VIII (Henry), četiri dana pošto je sud 'ustanovio' da je kriva za preljubu i incest.

    1635. Francuska je u Tridesetogodišnjem ratu (1618-1648) objavila rat Španiji.

    1649. Prvi put je upotrebljen naziv 'Komonvelt', kojim je Oliver Kromvel (Cromwell) označio englesku republiku. Na imperijalnoj konferenciji 1926. usvojen je naziv 'Komonvelt nacija', koji se od 1931. koristi umesto naziva Britanska imperija.

    1762. Rođen je nemački filozof Johan Gotlib Fihte (Johann Gottlieb Fićte), istaknuti predstavnik nemačke klasične idealističke filozofije, profesor univerziteta u Jeni i Eglangenu, rektor Berlinskog univerziteta. Smatrao je da je sloboda osnova ljudske egzistencije, a ostvarenje produbljene ljudskosti u okviru slobodne zajednice osnovna smisao postojanja i ličnosti i čovečanstva. U 'Govorima nemačkoj naciji' 1807. i 1808. doprineo je jačanju otpora Nemaca francuskom caru Napoleonu I, ali i buđenju nemačkog šovinizma. Dela: 'Pokušaj kritike sveg otkrivenja', 'Osnova celokupne teorije nauke', 'Osnova prirodnog prava prema principima teorije nauke', 'Sistem teorije morala prema principima teorije nauke'.

    1802. Napoleon Bonaparta (Bonaparte) ustanovio je u Francuskoj Orden legije časti za civilne i vojne zasluge.

    1825. Umro je francuski socijalista utopista Klod Anri Sen Simon (Claude-Henri Saint), koji smatrao da tradicionalnu državu valja zameniti industrijskim društvom i da aristokrati, vojnici i birokrati treba da ustupe mesto industrijalcima, radnicima i seljacima. Dela: 'Industrijski sistem', 'Industrija ili politički, moralni i filozofski razgovori u interesu svih ljudi odanih korisnom radu i nezavisnosti', 'Pisma ženevskog građanina savremenicima', 'Novo hrišćanstvo', 'Stari i novi politički sistem'.

    1861. Rođena je australijska pevačica Helen Porter Mičel (Mitćell), poznata kao Neli Melba (Nellie), jedan od najvećih koloraturnih operskih soprana krajem 19. i početkom 20. veka. S velikim uspehom decenijama je nastupala u gotovo svim najvećim operskim kućama u svetu, uključujući londonski Kovent Garden i njujoršku Metropoliten operu.

    1864. Umro je američki pisac Natanijel Hotorn (Nathaniel Hawthorne), jedan od prvih značajnijih američkih romansijera. U romanima i pripovetkama prikazao je moralno-religioznu puritansku tradiciju i njeno opadanje u Novoj Engleskoj. Pisao je u pesimističnom maniru, pri čemu su ga zaokupljale teme greha, prestupa i oholosti. Ispoljavao je sklonost ka apstrakciji i alegoriji, pa su njegovi likovi više ovaploćenje moralnih načela nego žive ličnosti. Dela: romani 'Skarletno slovo', 'Kuća sa sedam zabata', 'Blajdelska romansa', 'Mermerni faun', pripovetke 'Dvaput ispričane priče', 'Živopisne priče za decu'.

    1890. Rođen srpski karikaturista Petar 'Pjer' Križanić, jedan od rodonačelnika srpske i jugoslovenske karikature, pisac i esejista, jedan od osnivača 'Ošišanog ježa'. U Beograd je došao 1922. i zaposlio se u 'Novom listu', a 1923. je prešao u 'Politiku'.

    1890. Rođen je vijetnamski državnik Ngujen Tat Tan, poznat kao Ho Ši Min, predsednik Demokratske Republike Vijetnam (Severni Vijetnam) od proglašenja 1945. do smrti 1969. i vođa borbe protiv japanske armije, francuskih kolonijalnih trupa i američke invazione vojske. Od 1917. radio je u Francuskoj, gde je 1920. postao član Komunističke partije Francuske, a 1930. osnovao je Komunističku partiju Vijetnama. U Drugom svetskom ratu, kad je Japan okupirao Vijetnam, stvorio je jak oslobodilački pokret, jezgro buduće armije, koja je nanela odlučujuće poraze Francuzima i potom Amerikancima, zahvaljujući čemu su Severni i Južni Vijetnam ujedinjeni 1976.

    1898. Umro je engleski državnik Vilijam Juert Gledston (William Ewart Gladstone), koji je kao vođa liberala između 1868. i 1894. četiri puta bio premijer Velike Britanije. Legalizovao je 1871. radničke sindikate i 1884. izvršio tzv. treću parlamentarnu reformu. Pokušao je da reši irsko pitanje na osnovu irske samouprave, ali su ga u tome omeli liberali-unionisti i konzervativci. Protivio se nadiranju Austro-Ugarske na Balkan i zalagao za nacionalna prava balkanskih naroda i pomogao Crnoj Gori da dobije Ulcinj.

    1906. Zvanično je otvoren tunel Simplon ispod Alpa između Italije i Švajcarske, dug 19,77 kilometara.

    1912. Umro je poljski pisac Boleslav Prus (Boleslaw), najznačajniji poljski realista. U delima je pisao o borbi Poljaka protiv germanizacije, a u listu 'Kurijer varšavski' objavljivao je vrlo čitane hronike. Učestovao je u ustanku protiv kmetskog sistema koji je 1863. podigla revolucionarna stranka 'Crvenih'. Dela: romani 'Lutka', 'Val se vraća', 'Mrtva straža', 'Emancipovana žena', 'Faraon', zbirke pripovedaka 'Stanar potkrovlja', 'Jakubov san', 'Balska haljina', 'Prokleta sreća', 'Sitnice', 'Večernje pripovetke'.

    1925. Rođen je američki borac za građanska prava afričkog porekla Malkolm Litl (Malcolm Little), poznat kao Malkolm Eks (X), vođa američkih crnaca. Bio je vatreni propovednik rasnog ponosa i crnačkog nacionalizma. Ubijen je u Njujorku u februaru 1965. dok je govorio okupljenim pristalicama.

    1928. Rođen je kambodžanski diktator Salot Sar, poznat kao Pol Pot, jedan od najsurovijih vođa u istoriji, tokom čije je vladavine Kambodžom za nepune četiri godine pobijeno između milion i dva miliona ljudi. Predvodeći gerilsku armiju 'Crvenih Kmera', porazio je proamerički režim generala Lon Nola u aprilu 1975, ili 'nulte godine', kako su je označili novi vlastodršci. 'Brat broj jedan', kako su ga nazivale pristalice, odmah je silom potpuno ispraznio prestonicu Pnom Pen i ostale gradove, oteravši u radne logore širom zemlje čak i bolesne iz kreveta, stare, žene i decu. U tim mučilištima, poznatim kao 'polja smrti', ljudi su svakodnevno masovno likvidirani ili umirali od gladi i bolesti sve do pred kraj decembra 1978. kad je maoistički režim 'Crvenih Kmera' zbačen vijenamskom okupacijom Kambodže.

    1930. Bele žene u Južnoj Africi dobile su pravo glasa.

    1935. U saobraćajnom udesu poginuo je engleski pukovnik Tomas Edward Lorens (Thomas Edward Lawrence), nazvan Lorens od Arabije, arheolog, istraživač, pisac i ratnik. Istakao se u borbama na Bliskom istoku i Saudijskoj Arabiji u Prvom svetskom ratu, kad je okupio Arape, neprijateljski raspoložene prema Otomanskom carstvu. Spretno koristeći želju Arapa za slobodom, ostvario je mnoge ciljeve britanske kolonijalne politike.

    1945. Više od 40 američkih bombardera napalo je Tokio u Drugom svetskom ratu.

    1974. Tesnom većinom Valeri Žiskar d' Esten pobedio je Fransoa Miterana na predsedničkim izborima u Francuskoj.

    1989. Usred krvavih studentskih demonstracija u Pekingu smenjen je generalni sekretar Komunističke partije Kine Džao Cijang, jer se usprotivio vanrednim merama i primeni sile protiv demonstranata.

    1992. Proglašen je Zakon o vojsci Srpske Republike u Bosni i Hercegovini, čime je stvoren pravni okvir za vojsku koja je posle povlačenja Jugoslovenske narodne armije ostala da štiti Srbe u BiH.

    1992. Dvojica lekara koji su obavili autopsiju predsednika SAD Džona Kenedija (John Kennedy), ubijenog 1963, potvrdila su da je on pogođen s dva metka ispaljena spreda i iz suprotnog pravca, što je oborilo zvaničnu verziju o jednom atentatoru.

    1993. Kod Medeljina se srušio kolumbijski avion 'Boing 727', što nije preživeo niko od 132 putnika i člana posade.

    1994. Umrla je bivša američka 'prva dama' Žaklina Kenedi Onazis (Jacqueline Kennedy Onašis), supruga predsednika SAD Džona Kenedija ubijenog 1963. u atentatu. Pet godina kasnije udala se za grčkog brodovlasnika Aristotela Onazisa (Aristotle), kojeg je takođe nadživela.

    1997. U Bangladešu je ciklon usmrtio najmanje 350 ljudi i više od milion ljudi pretvorio u beskućnike.

    1998. Indonežanski studenti upali su u zgradu parlamenta u Džakarti, zahtevajući ostavku šefa države Suharta.

    1999. Avioni NATO otpočeli su napade na zatvor u Istoku, koje su ponovili narednih dana, usmrtivši najmanje 100 zatvorenika, a u bombardovanju civilnih ciljeva u Gnjilanu ubijeno je najmanje pet ljudi.

    2000. Maskirani ljudi upali su u zgradu parlamenta Fidžija i zarobili poslanike i članove vlade, uključujući premijera te ostrvske pacifičke zemlje. Vođa udara objavio je da je vladajuća koalicija diskrimisala domorodačko stanovništvo, favorizujući etničke Induse.

    2000. Kina i Evropska unija postigle su sporazum o trgovini kojim je otvoren put Kini u Svetsku trgovinsku organizaciju. Kina je naredne godine primljena u STO.

    2003. Indonežanska vojska započela je ofanzivna dejstva na baze separatističke pobunjeničke grupe Pokret za slobodni Aceh. Napadi su označili prekid primirja koji su potpisale obe strane u decembru 2002. godine i predstavljaju najveću vojnu operaciju od aneksije Istočnog Timora 1975. godine.

    2004. U napadu dva američka helikoptera na iračko selo Makar el Dib blizu granice sa Sirijom ubijen je 41 civil, uključujući 15 dece.

  5. #145
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 20. maj

    1349. Državni sabor u srpskom prestonom gradu Skoplju usvojio je prvi deo Dušanovog zakonika, odnosno 'Zakonik blagovjernago cara Stefana', kako je glasio zvaničan naziv, kojim su utvrđena opšta načela uređenja tada najmoćnije države na jugoistoku Evrope. Pored odredaba ustavnog karaktera, Zakonik je regulisao prava staleža, štiteći i najniže staleže, i imao je kazneno-pravne i procesno-pravne odredbe i odredbe iz porodičnog i naslednog prava. Zakonik je 1354. dopunjen na Državnom saboru u Serezu. Rađen je na osnovu običajnog prava, crkvenog zakonodavstva i romejskog (vizantijskog) prava. Proklamovao je načelo zakonitosti: zakon je jači i od suprotne volje vladara. Sačuvano je 25 prepisa, ali original nije. Najstariji prepis iz 14. veka sačuvan je u srpskom manastiru u Strugi (sada je u Moskvi). Prizrenski prepis iz 15. veka je u prizrenskoj episkopiji.

    1498. Portugalski moreplovac Vasko da Gama (Vasco) uplovio je u luku Kalikat na jugozapadu Indije, pošto je prethodno prvi uspeo da oplovi oko Afrike.

    1506. Umro je španski moreplovac italijanskog porekla Kristofer Kolumbo (Cristoforo Colombo), koji je 1492. otkrio Ameriku, ali je do smrti verovao da je otkrio istočne obale Indije. Posle više pokušaja u Portugaliji i Španiji, sklopio je pogodbu sa španskim kraljevskim parom Fernandom V i Isabelom I (Isabel) o finansiranju ekspedicije. Obećana mu je desetina robe koju donese, vlasništvo nad osminom zemlje koju otkrije, dobio je tri jedrenjaka, zvanje admirala okeana i vice kralja zemalja koje osvoji. Isplovio je 3. avgusta 1492. i 12. oktobra iste godine stigao do ostrvca Gvanahani (Votling) u grupi Bahamskih ostrva, zatim na Kubu i Haiti. Na drugom putovanju, od 1493. do 1496, otkrio je Dominiku, Gvadelup, Portoriko i Jamajku, na trećem od 1498. do 1500. Trinidad i obale Južne Amerike (ušće reke Orinoko), a na četvrtom od 1502. do 1504. Honduras. Uprkos ogromnih zasluga za Španiju, koja je stekla bogate kolonije, mimoišla su ga obećana priznanja i nagrade i umro je u bedi.

    1799. Rođen je francuski pisac Onore de Balzak (Honore, Balzac), začetnik evropskog realizma, autor oko stotinu knjiga s više od 2.000 likova. Prikazao je široku galeriju tipova iz svih društvenih sredina, raznih temperamenata i karaktera, koje pokreću raznolike pobude - od novca do vlasti, od ljubavi i idealizma do slepih nagona i brutalne eksploatacije. U umetničkoj obradi ostavili su trag gigantski obim dela i relativno kratak spisateljski rad od samo 19 godina, tokom kojeg je prodavao i nenapisane ili nezavršene knjige i često stvarao pod pritiskom rokova. Romani pod zajedničkim nazivom 'Ljudska komedija' imaju i vrednost socioloških studija i duboka su socijalna kritika francuskog društva. Dela: romani 'Evgenija Grande', 'Čiča Gorio', 'Gopsek', 'Izgubljene iluzije', 'Seljaci', 'Rođaka Beta', 'Golicave priče', 'Šuani'.

    1806. Rođen je engleski filozof i ekonomista Džon Stjuart Mil (John Stuart Mill), jedan od tvoraca liberalne političke teorije. U logici je usavršio istraživanja uzročnih odnosa među pojavama, a u etici zastupao utilitarizam polazeći od učenja engleskog filozofa Džeremija Bentama (Jeremy Bentham). U ekonomiji je poslednji značajan predstavnik engleske klasične škole - poznat je po teoriji troškova proizvodnje. Njegovo najznačajnije delo 'O slobodi' na srpski je prvi preveo, napisao predgovor i objavio 1867. godine knez Petar Karađorđević, kasnije srpski kralj Petar I. Ostala dela: 'Sistem logike', 'Utilitarizam', 'O predstavničkoj vladi', 'Principi političke ekonomije', 'Ogist Kont i pozitivizam', 'Potčinjenost žena'.

    1834. Umro je francuski general i državnik Markiz od Lafajeta (Marquis La Fayette), koji se od 1777. do 1781. uz američke koloniste borio za oslobođenje Severne Amerike od Britanaca. U Francuskoj revoluciji zalagao se za načelo ustavne monarhije. Kao komandant Nacionalne garde u julu 1791. naredio je da se na Marsovom polju puca u Parižane koji su protestovali što je kralj Luj XVI (Louis) ostao na prestolu, a kad se revolucija okrenula protiv kralja, napustio je komandu nad Centralnom armijom i 1792. promenio stranu. Bio je neaktivan tokom vladavine Napoleona I, a u Julskoj monarhiji uspostavljenoj 1830. opet je komandovao Nacionalnom gardom.

    1896. Umrla je nemačka pijanistkinja Klara Šuman (Clara Sćumann), jedan od najvećih klavirskih majstora 19. veka. Širom Evrope popularisala je dela Roberta Šumana, za kojeg se udala 1840, zatim Ludviga van Betovena (Ludwig, Beethoven), Frederika Šopena (Fryderyk Chopin), Johanesa Bramsa (Johannes Brahms), Feliksa Mendelsona (Felix Mendelšohn). Kao vrhunski interpretator suprotstavljala se isključivo virtuozitetu u korist doživljenog i produhovljenog tumačenja dela.

    1908. Rođen je američki filmski glumac Džejms Mejtland Stjuart (James Maitland Stewart), čiju je glumu odlikovala izuzetna uverljivost. Filmovi 'Mister Smit u Senatu', 'Filadelfijska priča' (Oskar), 'Konopac', 'Vinčester 73', 'Priča o Glenu Mileru', 'Najveća predstava na svetu', 'Prozor na dvorište', 'Čovek koji je znao previše', 'Vrtoglavica', 'Anatomija jednog ubistva', 'Čovek koji je ubio Liberti Valansa', 'Jesen Čejena', 'Parada ludaka'.

    1915. Rođen je izraelski general i političar Moše Dajan, pobednik u ratu protiv Arapa u junu 1967, u kojem je Izrael, posle vojnih provokacija Egipta, za šest dana zaposeo Sinaj, Gazu, Zapadnu obalu i Golansku visoravan. U 14. godini postao je član 'Hagane', ilegalne jevrejske vojne organizacije, a u sastavu britanskih snaga od 1937. do 1941. borio se protiv Arapa u rodnoj Palestini. U Drugom svetskom ratu 1941. izgubio je oko u bici protiv trupa francuske marionetske vlade u Siriji. Od 1953. do 1958. bio je načelnik Generalštaba izraelske armije, a od 1959. do 1964. ministar poljoprivrede i jedan od prvaka vladajuće partije 'Mapaj', iz koje je izašao 1965. Ministar odbrane bio je 1967. i ponovo 1973. i 1974, kad je podneo ostavku. Šef diplomatije postao je 1977, ali se 1979. povukao zbog neslaganja s premijerom Menahemom Beginom o politici prema Arapima.

    1920. Ubijen je meksički predsednik Venustijano Karansa (Venustiano Carranza), kojeg je nasledio Adolfo de la Uerta (Huerta).

    1922. Najmanje 90 ljudi je poginulo kad je britanski brod 'Egipat' potonuo kod ostrva Ušant naspram francuske severozapadne obale, posle sudara u gustoj magli s francuskim brodom 'Sena'. Sa 'Egiptom' je na morsko dno otišlo i zlato i srebro u vrednosti milion funti.

    1927. Mirom u Džedi potpisanim s kraljem Ibn Saudom, Velika Britanija je priznala nezavisnost Saudijske Arabije.

    1956. Eksplodirala je prva hidrogenska bomba bačena iz aviona, koju su Amerikanci izbacili iznad pacifičkog ostrva Bikini.

    1956. Umro je engleski pisac i karikaturista Maks Birbom (Max Beerbohm), majstor satire i ironije. Dela: roman 'Zulejka Dobson', kritike 'Božićnji venac', 'Dela Maksa Birboma'.

    1980. U Kvebeku je na referendumu o nezavisnosti od Kanade 60 odsto birača glasalo protiv otcepljenja.

    1985. Trojica izraelskih vojnika razmenjena su za 1.150 Libanaca i Palestinaca u izraelskim zatvorima.

    1990. U Rumuniji je na prvim demokratskim slobodnim izborima posle 45 godina pobedio Front nacionalnog spasa.

    1992. Moskva je upozorila protiv stranog mešanja u sukob Jermena i Azera u oblasti Nagorno Karabah.

    1995. Zairska vlada podigla je karantin u regionu pogođenom smrtonosnim Ebola virusom, koji je odneo oko 300 života i izazvao paniku i van Zaira.

    1997. U Kinšasu, glavni grad Konga (bivši Zair), trijumfalno je ušao novi predsednik te afričke zemlje Loran Kabila (Laurent), posle pobede njegovih snaga u sedmomesečnom građanskom ratu i zbacivanja predsednika Mobotua Sese Seka koji je pobegao u inostranstvo.

    1999. U napadu aviona NATO ubijena su najmanje četiri pacijenta u bolnici 'Dr Dragiša Mišović' u Beogradu. Dva projektila uništila su odeljenja za neurologiju, za dečje plućne bolesti i za ginekologiju i operacione sale na neurologiji, ginekologiji i hirurgiji. Napad je potom u sedištu NATO u Briselu opisan kao 'greška', uz tvrdnju da je reč samo o jednoj laserski vođenoj bombi koja je eksplodirala 'oko 500 metara od centra ciljanog područja'.

    1999. Protivavionci 250. brigade protivvazdušne odbrane Vojske Jugoslavije - koji su nepuna dva meseca ranije oborili američki 'F-117A' - pogodili su iznad Surčina kod Beograda, na 5.000 metara visine, 'veliki cilj', koji se potom srušio u Spačvansku šumu u Hrvatskoj, objavili su kasnije jugoslovenski mediji. Prema tom izvoru, prateći radio saobraćaj u vazduhu VJ je saznala da je oboren famozni strateški bombarder 'B-2A', što su u proleće 2000. potvrdili i ruski obaveštajni izvori. Navodno je reč o prvoj iz serije najskupljih letilica američkog ratnog vazduhoplovstva nazvanoj 'Duh Misurija', 'stelt' (nevidljive) tehnologije kao i 'F-117A', predatoj u decembru 1993. 509. bombarderskom Vingu u bazi Vajtmen. 'Duh Misurija', koji je 13 dana ranije razorio kinesku ambasadu u Beogradu, pogođen je pri povratku u grupi s još dva aviona, s kojima je razorio bolnicu 'Dr Dragiša Mišović'. NATO o tome ništa nije saopštio.

    2002. Istočni Timor proglasio je nezavisnost pošto je misija Ujedinjenih nacija koja je upravljala bivšom portugalskom kolonijom od 1999, kad su tu ostrvsku državu napustile indonežanske snage koje su je nezakonito okupirale, predala vlast lokalnoj vladi.

    2004. Pripadnici 'Božje armije otpora' u Ugandi, ekstremne hrišćanske organizacije bez precizne političke platforme, masakrirali su više od 40 ljudi u jednom selu na severu zemlje.

  6. #146
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 21. maj

    1265. Italijanski književnik Dante Aligijeri rođen u Firenci na današnji dan 1265. godine. Dante potiče iz plemićke porodice što ga nije sprečilo da postane jedan od najreprezentativnijih pesnika ljudskog trpljenja i nadanja. Prvo Danteovo pesničko delo "Mladenački život" nadahnuto je ljubavlju prema Beatrisi, koju je upoznao u najranijoj mladosti i koja je odigrala presudnu ulogu u njegovom životu i stvaranju. Zbog sukoba sa papom Bonifacijem Osmim, morao je da zauvek napusti Firencu. Poslednjih 20 godina svog života proveo je u političkoj emigraciji. Politička aktivnost nije ga učinila slavnim kao što je to bio slučaj sa njegovim besmrtnim putovanjem kroz pakao, ovekovečenim u "Božanstvenoj komediji".

    1349. - Na zasedanju Državnog sabora u Skoplju usvojen "Dušanov zakonik" ("Zakonik blagovjernago cara Stefana") - u spomen na ovaj događaj, 21. maj se obeležava kao Dan pravosuđa Srbije

    1471 - Rođen je nemački slikar i graver Albreht Direr, jedan od najvećih renesansnih majstora. Izradio je portrete velike umetničke i dokumentarne vrednosti i izvanredne gravire u drvetu i bakru, koje odlikuje precizan crtež ("Apokalipsa", "Velika muka", "Bogorodičin život").

    1471 - U londonskom zatvoru Tauer ubijen je engleski kralj Henri VI, poslednji monarh iz dinastije Lankaster, svrgnut u dinastičkim borbama ("Rat dveju ruža"). Njegov lik inspirisao je Šekspira za dramu "Henri VI". Presto je preuzeo Edvard IV.

    1502 - Portugalci su otkrili nenastanjeno ostrvo Sveta Jelena u južnom Atlantiku.

    1527 - Rođen je španski kralj Felipe II (1556-98), sin i naslednik Karla V. Politikom fanatičnog katoličanstva izazvao je pobunu u Holandiji koja je dovela do njene nezavisnosti.

    1639 - Umro je italijanski filozof, dominikanac Tomazo Kampanela, zastupnik utopijske filozofije. Optužen da širi jeretičku nauku, osuđen je 1599. na doživotni zatvor. Oslobođen je nakon 27 godina na intervenciju pape Urbana VIII. Svoj ideal države opisao je u delu "Grad sunca", koji je postao udžbenikutopijske filozofije.

    1674. - Jan Treći Sobjeski krunisan za kralja Poljske

    1844 - Rođen je francuski slikar Anri Ruso, zvani Carinik, prvi slikar naivac čije su slike ušle u Luvr.

    1845 - Rođen je glumac Toša Jovanović, član Narodnogkazališta u Zagrebu i Narodnog pozorišta u Beogradu, jedan od najvećih srpskih glumaca 19. veka.

    1860 - Rođen je holandski lekar Vilem Ejnthoven , osnivač elektrokardiografije, dobitnik Nobelove nagradeza medicinu 1924. godine.

    1892. - Matematičar Radivoje Kašanin rođen je u Belom Manastiru 21. maja 1892. godine. Kašanin je diplomirao na Sorboni, a doktorirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Tokom duge univerzitetske karijere, objavio je niz značajnih radova iz teorije diferencijalnih jednačina, teorije funkcija, primenjene matematike, teorijske matematike i astronomije. Autor je niza udžbenika, među kojima je najpoznatiji "Viša matematika" u dva obimna toma.

    1894 - Kralj Aleksandar Obrenović ukinuo je liberalni ustav iz 1888. i vratio na snagu ustav iz 1869. godine.

    1895 - Umro je austrijski kompozitor i dirigent Franc fon Supe, autor popularnih opereta ("Laka konjica", "Bokačo", "Lepa Galateja", "Fatinica").

    1904 - U Parizu je osnovana Svetska fudbalska federacija - FIFA.

    1921 - Rođen je ruski nuklearni fizičar Andrej Saharov, borac za političke slobode i ljudska prava, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975. Kao nepomirljivi protivnik režima, izgnan je 1980. iz Moskve u Gorki, gde je ostao do 1986.

    1927 - Američki pilot Čarls Lindberg postao je prvi čovek koji je preleteo Atlantik. Let od Njujorka do Pariza trajao je 33 sata i 29 minuta. Na isti dan 1932. Amelia Erhart je kao prva žena preletela Atlantski okean.

    1935 - Umro je holandski botaničar Hugo de Fris, osnivač eksperimentalne genetike.

    1935 - Umrla je američka pacifistkinja i društveni reformator Džejn Adams, dobitnica Nobelove nagrade za mir 1931. godine.

    1945 - Sirija i Liban prekinuli su pregovore sa Francuskom i zatražili punu nezavisnost.

    1967 - Više od 300 ljudi nastradalo je u požaru u robnoj kući u Briselu.

    1969 - Sirhan Sirhan, koji je 1968. ubio Roberta Kenedija, brata američkog predsednika DŽona Kenedija, takođe ubijenog u atentatu, osuđen je na smrtnu kaznu. Kazna je kasnije preinačena u doživotni zatvor.

    1981 - Socijalista Fransoa Miteran je postao predsednik Francuske, a Pjer Moroa premijer.

    1982 - Britanske trupe su se iskrcale na Foklandska (Malvinska) ostrva koja je okupirala Argentina, u najvećoj vojnoj akciji Londona od Suecke krize 1956.

    1989 - Kineski studenti, koji su okupirali centralni pekinški trg Tjenanmen tražeći reforme, odbacili su zahtev vlade da napuste trg.

    1991 - Bivši premijer Indije Radživ Gandi ubijen je bombom skrivenom u buket cveća, u toku predizbornog mitinga u južnoj indijskoj državi Tamil Nadu, blizu grada Madras.

    1991 - Etiopski diktator Mengistu Haile Marijam oboren je posle 14 godina vladavine i otišao je u izbeglištvo.

    1992 - Američki Senat doneo je zakon kojim se SR Jugoslaviji uskraćuje svaka pomoć SAD zbog umešanosti u sukobe u bivšimjugoslovenskim republikama.

    1993 - Senat Venecuele je suspendovao predsednika države Karlosa Andresa Peresa pod optužbom za korupciju.

    1996 - Na jezeru Viktorija, u istočnoj Africi, potonuo je tanzanijski feribot, sa kojeg se od oko hiljadu ljudi spaslo samo 114.

    1997 - Poljska i Ukrajina potpisale su sporazum o pomirenju i tako i formalno okončale viševekovno neprijateljstvo.

    1998 - Pod snažnim pritiskom masovnih demonstracija indonežanski predsednik Suharto podneo je ostavku nakon 32 godine diktatorske vladavine.

    2001 - Savet bezbednosti UN proglasio je reku Kongo ponovo otvorenom, nakon dvoipogodišnjeg rata. Zatvaranje reke imalo je za posledicu nestašicu hrane i lekova za milione stanovnika te zemlje.

    2002 - Američki državni sekretar Kolin Pauel saopštio da su SAD odlučile da deblokiraju ekonomsku pomoć SR Jugoslaviji.

    2003 - U zemljotresu jačine 6,7 Rihterove skale koji je pogodio glavni grad Alžira i okolinu, poginulo je 2.241, a povređeno 10.243 osoba.

    2006 - Većina građana Crne Gore izjasnila se na referendumu za nezavisnost te države. Srbija je, u skladu sa Ustavnom poveljom Srbije i Crne Gore, nasledila pravo na međunarodni subjektivitet, mesto u UN i drugim međunarodnim organizacijama.

  7. #147
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 22. maj

    337. umro je rimski car Konstantin Prvi Veliki, prvi rimski car koji je dozvolio slobodno ispovedanje Hrišćanstva. Konstantin je rođen na tlu sadašnje Srbije - 280. u Nišu. Carem su ga 306. proglasili rimski legioni u Britaniji, posle čega je u nizu sukoba savladao suparnike i sam zavladao zapadnim delom Rimskog carstva. Od 312. vladao je zajedno s carem Istočnog Rimskog carstva Valerijem Likinijem, a posle pobede nad njim 324. sam celim Carstvom do smrti. S Likinijem je 313. izdao Milanski edikt o slobodi veroispovesti hrišćana. Na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji 325. pomogao je Crkvi da suzbije arijanizam. Osnivač je Konstantinopolja (Carigrada), nove prestonice carstva.

    1455. Bitkom kod Sent Albansa - u kojoj je vojska dinastije Lankaster (Lancaster) potukla snage kuće Jork (York) - u Engleskoj je počeo četrdesetogodišnji dinastički ''Rat dveju ruža''.

    1787 - Pod predsedništvom DŽordža Vašingtona u Filadelfiji je počela s radom ustavna konvencija.Nacrt ustava prve moderne demokratske države u svetu, SAD, usvojen je 17. septembra, nakon gotovo četiri meseca raspravljanja.

    1803 - Rođen je američki pesnik, esejista i duhovni vođa transcendentalista Ralf Valdo Emerson ("Priroda", "Ogledi", "Uzorni ljudi", "Vođa života", "Društvo i usamljenost").

    1810 - U Rio de la Plati u Argentini počela je pobuna protiv španskog kolonijalnog režima, a vlast je preuzela privremena vlada.Taj dan se proslavlja kao Dan nezavisnosti Argentine, mada je nezavisnost formalno proglašena u julu 1816.

    1813. Rođen je nemački kompozitor Vilhelm Rihard Vagner (Wilhelm Rićard Wagner), tvorac nemačke muzičke drame, uz Djuzepea Verdija (Giuseppe) najznačajniji romantičarski operski kompozitor 19. veka. Pisao je i tekst i muziku za muzičke drame, pretežno iz nemačke mitologije. Komponovao je u skladu sa sopstvenim simboličkim i filozofskim nazorima i učenjima nemačkih filozofa Artura Šopenhauera (Arthur Sćopenhauer) i Fridriha Ničea (Friedrić Nietzsće), stvorivši ''jedinstveno umetničko delo'' (Gesamtkunstwerk), u kojem su sjedinjeni tekst, muzika, igra, slika i inscenacija. Umesto široko raspevanih arija, upotrebio je dramatični ariozo, a orkestar prožet vodećim muzičkim mislima (lajtmotivi) postao osnovni je činilac u tumačenju događaja. Dela: muzičke drame ''Parsifal'', ''Tanhojzer'', ''Holanđanin lutalica'', ''Rienci'', ''Tristan i Izolda'', ''Loengrin'', ''Nirnberški majstori pevači'', ''Nibelunški prsten'', koji se sastoji od četiri drame - ''Rajnsko zlato'', ''Valkira'', ''Zigfrid'', ''Sumrak bogova'', muzičko-filozofske studije ''Umetničko delo budućnosti'', ''Umetnost i revolucija'', ''Opera i drama''.

    1833. U Čileu je usvojen ustav kojim je data veća vlast predsedniku, a rimokatolička vera proglašena državnom religijom.

    1840 - U Srbiji je uveden javni poštanski saobraćaj otvaranjem prve pošte u Beogradu, u zgradi na Kalemegdanu. Pošta je iz Beograda u druga mesta u zemlji otpremana sredom i subotom.

    1856 - Rođen je francuski maršal Franše Depere, komandant savezničkih snaga na Solunskom frontu u Prvom svetskom ratu i počasni vojvoda srpske vojske.

    1859. Rođen je engleski pisac Artur Konan Dojl (Arthur Conan Doyle), lekar po profesiji, koji se proslavio kao autor kriminalističkih romana i pripovedaka u kojima su glavni junaci izmišljeni detektiv Šerlok Holms (Sherlock Holmes) i njegov prijatelj dr Votson (Watson), začevši tako detektivsku literaturu. Znatno manju pažnju privukao je najboljim delima, solidnim istorijskim romanima. Plemićku titulu dobio je 1902. za zasluge u odbrani britanskih interesa, posebno u drugom Burskom ratu. Posle pogibije sina u Prvom svetskom ratu, odao se spiritualizmu. Dela: romani ''Grimizna studija'', ''Pustolovine Šerloka Holmsa'', ''Uspomene Šerloka Holmsa'', ''Baskervilski pas'', ''Beli odred'', ''Izgubljeni svet'', ''Veliki burski rat'', istorijska studija ''Istorija britanskog pohoda u Francuskoj i Flandriji'', delo o spiritualizmu ''Istorija spiritualizma'', memoarska proza ''Uspomene i pustolovine''.

    1873. Umro je italijanski pisac Alesandro Manconi (Alešandro Manzoni), koji je prvi u italijanskom romanu seljacima dodelio ulogu književnih junaka i nastojao da književni jezik bude sredstvo saopštavanja ne samo za odabrani sloj nego za celokupan narod. Strasno se zalagao za ujedinjenje Italije, snažno podržavajući nacionalni pokret ''Rizorđimento'' (preporod) četrdesetih godina 19. veka. Pisao je lirske pesme, tragedije i romane. Dela: roman ''Verenici'', posmrtna oda Napoleonu I ''Svete himne'', drame ''Grof Karmanjola'', ''Adelki''.

    1879 - Rođen je Vilijam Maksvel, lord Biverbruk, britanski političar i novinski magnat. Bio je član britanske vlade za vreme dva svetska rata i vlasnik "Dejli ekspresa" i"Sandej ekspresa".

    1885. Rođen je vođa italijanskih socijalista Djanđakomo Mateoti (Giangiacomo Matteotti), kojeg su u junu 1924. oteli i ubili fašisti, posle govora ranije tog dana u parlamentu u kojem je dokumentovano razobličio njihove prevare i nasilje na izborima. Potiče iz bogate porodice, završio je prava i veoma mlad postao je vatreni socijalista. Posle istupanja iz Socijalističke partije Italije u oktobru 1922, postao je generalni sekretar novostvorene Socijalističke unitarističke partije. Izuzetno hrabro borio se protiv fašizma i mučko ubistvo je izazvalo veliki revolt italijanskog javnog mnjenja, a njegovo ime postalo je simbol antifašističke borbe i u Drugom svetskom ratu nosilo ga je više socijalističkih jedinica u pokretu otpora.

    1885. Umro je francuski pisac Viktor Igo (Victor Hugo), najveći pesnik Francuske 19. veka i rodonačelnik francuskog realizma. Bio je veoma angažovan u političkom životu, isprva kao monarhista, potom kao republikanac. Pod Lujem Filipom (Louis Philippe) postao je per Francuske i akademik, a 1848. poslanik u Ustavotvornoj skupštini. Posle državnog udara Napoleona III 1851. proteran je i živeo je u izgnanstvu u Belgiji i Engleskoj, ali kad je 1870. palo Drugo carstvo trijumfalno je dočekan u Parizu, gde je do smrti 1885. neumorno stvarao. Napisao je 1876. vatreni članak ''Za Srbiju''. Pisao je pesme, drame, romane, eseje, pamflete. Dela: romani ''Jadnici'', ''Bogorodičina crkva u Parizu'', ''Rabotnici na moru'', drame ''Ernani'', ''Lukrecija Bordžija'', ''Rij Blaz'', političko-satirična zbirka pesama protiv Napoleona III ''Kazne'', pamflet ''Napoleon Mali''.

    1889 - Rođen je ruski inženjer avijacije Igor Ivanovič Sikorski. Izumeo je helikopter (1908) i avion sa više motora (1913).

    1895 - Britanski pisac Oskar Vajld osuđen je na dve godine robije zbog homoseksualizma.

    1907. Rođen je engleski pozorišni i fimski glumac, režiser i producent Lorens Olivije (Laurence Olivier), jedan od najvećih tumača likova iz dela Vilijama Šekspira (William Shakespeare), prvi glumac kojem je za života dodeljena plemićka titula. Dobitnik je najvećeg broja nagrada ''Emi'' za TV stvaralaštvo, nagrađivan je na festivalu u Kanu, dobio je Oskara za film ''Hamlet''. Ostali filmovi: ''Henri V'', ''Ričard III'', ''Princ i igračica'', ''Tri sestre'', ''Orkanski visovi'', ''Rebeka'', ''Ledi Hamilton'', ''Keri'', ''Otelo'', ''Spartak'' , ''Kartum'', ''Ponos i predrasuda'', ''Bani Lejk je nestala'', ''Maratonac''.

    1911 - Predsednik Meksika Porfirio Dijas podneo je ostavku posle pobede revolucionarnih snaga nad trupama vlade u građanskom ratu.

    1915 - Završena je bitka za grad Ipr u Prvom svetskom ratu u kojoj je bilo 105.000 poginulih i ranjenih, a tokom koje su Nemci prvi put upotrebili otrovni gas koji je po tom gradu dobio naziv iperit.

    1915. U najtežoj železničkoj nesreći u britanskoj istoriji, u sudaru dva voza u Škotskoj, poginulo je 227 ljudi.

    1918. Nemački avioni napali su Pariz u Prvom svetskom ratu.

    1922 - Rođen je Enriko Berlinguer, lider italijanskih komunista od 1972. do smrti 1984, zastupnik "evrokomunizma" i"istorijskog kompromisa".

    1923 - Velika Britanija priznala je nezavisnost Transjordanije pod emirom Abdulahom. Istog dana 1946. novim sporazumom je priznat suverenitet te bliskoistočne države nazvane Jordan sa Abdulahom kao kraljem.

    1929 - U Narodnom pozorištu u Beogradu izvedena je premijera "Gospođe ministarke" Branislava Nušića. Reditelj je bio Vitomir Bogić, a scenograf Ananije Verbicki. Naslovnu ulogu tumačila je Žanka Stokić, kojoj je Nušić unapred namenio ulogu.

    1939. Dvojica diktatora - vođa nemačkih nacista Adolf Hitler i vođa italijanskih fašista Benito Musolini (Mušolini) - potpisali su desetogodišnji ''čelični pakt'' Nemačke i Italije o političkom i vojnom savezu.

    1943. U Moskvi je objavljeno raspuštanje Komunističke internacionale, poznate kao Kominterna, osnovane u Moskvi 1919. Izvršni komitet je obrazložio da se Kominterna raspušta pošto je takav organizacioni oblik udruživanja radničke klase prevaziđen, pa je ''čak postao smetnja i kočnica daljeg učvrsćenja nacionalnih radničkih pokreta''. Važniji je bio neizrečeni razlog - Josif Staljin se odrekao Kominterne da bi izbegao prigovore zapadnih saveznika da ona ometa lojalnu saradnju u sklopu antihitlerovske koalicije u Drugom svetskom ratu.

    1960 - Tokom kinesko-nepalskih prepirki oko granice na Mont Everestu, Kinezi su stigli na severnu stranu vrha i postavili kinesku zastavu i bistu Mao Cedunga.

    1961 - Britanski advokat Piter Benenson osnovao je u Londonu Organizaciju za ljudska prava Amnesti internešenel.

    1963 - Samit afričkih država u Adis Abebi je okončan sporazumom o osnivanju Organizacije afričkog jedinstva.

    1967. Više od 320 ljudi poginulo je u požaru u robnoj kući ''L'inovasion'' u belgijskoj prestonici Briselu.

    1969 - U Sudanu je državnim udarom vlast preuzeo pukovnik Džafar Mohamed al-Nimeiri.

    1972. Predsednik SAD Ričard Nikson (Rićard Nixon) doputovao je u Moskvu kao prvi šef američke države koji je posetio ŠSR.

    1972. Cejlon je postao republika u okviru Britanskog komonvelta pod nazivom Šri Lanka.

    1973. SAD i Velika Britanija stavile su veto u Savetu bezbednosti UN na rezoluciju o proširenju trgovinskih sankcija protiv Rodezije koje bi uključivale i Južnu Afriku i portugalske kolonije u Africi.

    1979 - Odmah nakon poletanja sa čikaškog aerodroma, srušio se američki avion "DC-10" pošto mu je prethodno otpao jedan motor.Poginulo je svih 273 puttnika i članova posade.

    1983 - U požarima koji su zahvatili tri broda na reci Nil u južnom Egiptu poginulo je više od 300 ljudi.

    1985. U eksploziji automobila-bombe u jednom predgrađu Bejruta poginulo je najmanje 60 ljudi.

    1987.godine rodjen je NOVAK DjOKOVIĆ-NAJBOLjI SRPSKI SPORTISTA SVIH VREMENA!

    1989. Indija je uspešno isprobala prvu raketu zemlja-zemlja srednjeg dometa, postavši jedna od malobrojnih država koje raspolažu balističkim raketama.

    1991 - Završena je dvodnevna akcija tokom koje su Izraelci "vazdušnim mostom" prebacili 15.000 etiopskih Jevreja iz Adis Abebe u Izrael.

    1992 - Oskar Luidji Skalfaro postao je predsednik Italije.

    1992. U bolnici u Banja Luci umrla je prva beba zbog nestašice kiseonika, jer - tokom borbi u građanskom ratu u Bosni i Hercegovini srpskih jedinica s muslimanskim i hrvatskim snagama za koridor kod Brčkog - SAD i ostale zapadne zemlje nisu dozvolile dopremanje humanitarne pomoći vazdušnim putem zapadnom delu Republike Srpske. Do 19. juna 1992. u Banja Luci je umrlo 12 beba, koje su postale simbol kršenja ljudskih prava i neljudskosti, jer ne postoji cilj kojim bi ikad iko mogao da opravda korišćenje takvog sredstva.

    1992. SAD su uvele političke i diplomatske sankcije protiv Savezne Republike Jugoslavije, priključivši se tako svom silinom horu optužbi protiv Beograda za agresiju u građanskom ratu u pojedinim delovima bivše Jugoslavije.

    1993. U Kambodži su održani prvi višepartijski izbori posle više od dve decenije.

    1993 - Savet bezbednosti UN usvojio je rezoluciju 827 o osnivanju Međunarodnog suda za ratne zločine počinjene na tlu bivše Jugoslavije sa sedištem u Hagu. To je bio prvi takav sud posle sudova u Nirnbergu (1945-46) i Tokiju (1946-48). Godine 1994. osnovan je i Medjunarodni krivični sud za Ruandu sa sedištem u tanzanijskom gradu Aruši.

    1994 - Ruski književnik Aleksandar Solženjicin vratio se u Rusiju posle 20 godina izgnanstva.

    1994. Pobunjenici u građanskom ratu u Ruandi zauzeli su međunarodni aerodrom u Kigaliju i ključnu kasarnu vladinih snaga, otklonivši najveću prepreku u nastojanju da zauzmu glavni grad te afričke zemlje.

    1995 - Avijacija NATO-a, u ratu u BiH, bombardovala je skladište municije bosanskih Srba kod Pala. Srbi su odgovorili uzimanjem za taoce 377 pripadnika mirovnih snaga UN. Poslednji taoci pušteni su 18. juna.

    1995 - U eksploziji granate na centralnom trgu u Tuzli 71 osoba je poginula, a 108 ranjeno.

    1996 - Bivši bugarski car Simeon II vratio se u zemlju posle 50-ogodišnjeg egzila.

    1997 - Vojnim udarom zbačena je civilna vlada u Sijera Leoneu, a predsednik Ahmad Tedžan Kabah prinuđen je da napusti zemlju.

    1999. Avioni NATO bombardovanjem su onesposobili termoelektranu ''Kolubara'' u Velikim Crljenima, ranivši tom prilikom 12 radnika elektrane.

    1999. Najmanje sedam šiptarskih terorista poginulo je na severu Albanije, u blizini granice Jugoslavije, od bombi izbačenih iz NATO aviona. U sedištu NATO u Briselu incident je opisan kao ''slučajna greška'' jer su piloti mislili da gađaju ''srpske položaje''.

    2000 - U stotoj godini života umro je češki pozorišni i filmski glumac Fransis Lederer. Nemacki film "Pandorina kutija" je jedan od najpoznatijih filmova u kojima je glumio.

    2001 - Deset godina posle raspada SFR Jugoslavije, predstavnici novonastalih država parafirali su u Beču Sporazum o podeli imovine bivše zajedničke zemlje.

    2001 - Amerikanac Erik Vajhenmajer prva je slepa osoba koja je osvojila Mont Everst, na koji se popeo zajedno sa Šermanom Bulom,64-godišnjim lekarom, koji je tako postao najstarija osoba koja je osvojila ovaj vrh.

    2001 - Umro je kubanski fotograf Alberto Korda (72), požnat po svojim fotografijama južnoameričkog gerilskog vodje Ernesta Če Gevare.

    2002 - U padu aviona kineske avio kompanije "Čajna erlajns" u more u tajvanskom zalivu, poginulo je 225 putnika i članova posade.

    2003. Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija usvojio je američki nacrt rezolucije kojom su posle 12 godina ukinute stroge sankcije protiv Iraka. Rezolucijom 1.483 data su široka ovlašćenja SAD i Velikoj Britaniji u upravljanju Irakom i iračkom naftnom industrijom.

    2004. Ekonomista i reformator Manmohan Sing postao je 13. premijer Indije, prvi Sik na tom položaju.

    2004. Prestolonaslednik Španije Felipe Burbonski i bivša najpopularnija španska televizijska novinarka Letisija Ortis (Leticia Ortiz) venčali su se u Madridu, a ceromoniju prvog kraljevskog venčanja na tlu Španije posle 98 godina obezbeđivale su izuzetno jake snage policije i vojske, uključujući avione NATO.

    2004 - Šef UNMIK-a Hari Holkeri podneo je ostavku iz zdravstvenih razloga, tri meseca pre isteka mandata.

    2004 - U poplavama koje su zahvatile Dominikansku Republiku i Haiti poginulo je najmanje 1.950 osoba, koje su većinom odnele bujice reka.

  8. #148
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 23. maj


    1430. Burgunđani su u Stogodišnjem ratu u Kompijenju zarobili francusku nacionalnu junakinju Jovanku Orleanku (Jeanne d'Arc) i predali je Englezima, koji su je potom izveli na crkveni sud i 1431. osudili na smrt pod optužbom da je jeretik i veštica i spalili na lomači.

    1498. Na lomači je spaljen italijanski dominikanski kaluđer Djirolamo Hijeronimus Savonarola (Girolamo Hieronymus), crkveni reformator koji je napadao moralnu iskvarenost rimske kurije, posebno pape Aleksandra VI (Alexander). Podstakao je i vodio ustanak u Firenci 1494, proterao porodicu Mediči (Medici), proglasio republiku i stvorio teokratski obojen demokratski poredak, ali i uneo duh verske histerije. Papisti su ga uhvatili u borbi i spalili u Firenci. Dela: ''Propovedi'', ''Ispitivanje savesti''.

    1514. U Madjarskoj je počela seljačka buna pod vodjstvom plemića Djerdja Dosa. Četiri meseca kasnije, ustanak je ugušen, a Doso je ubijen.

    1526. Papa Klement VII pristupio je Svetoj ligi Francuske, Venecije i Milana protiv rimsko-nemačkog cara Karla V.

    1533. Kenterberijski nadbiskup Tomas Krenmer (Thomas Cranmer) objavio je da je poništen brak engleskog kralja Henrija VIII s Katarinom Aragonskom (Catherine of Aragon) i da je zakonito njegovo venčanje sa Anom Bolen (Anne Boleyn) u januaru 1533, što je izazvalo bes Vatikana.

    1618. Pobunom Čeha protiv Habsburške monarhije, u Pragu je izbio Tridesetogodišnji rat, najsvirepiji sukob feudalne epohe u Evropi. Razljućeni građani su - slično kao u pobuni husita u tom gradu protiv rimokatolika 1419.
    izbacili kroz prozor Gradske većnice namesnike cara Ferdinanda II Austrijskog, smatrajući ih krivcima što su rimokatolici srušili dve protestantske crkve kod Praga. U ratu koji je izbio protiv carske vojske, protestantskim Česima u pomoć su priskočili Danska, kasnije Švedska, Britanija, čak i rimokatolička Francuska. Rat je obeležen masovnim pustošenjima i krajnjim svirepostima, u čemu su prednjačili rimokatolici pod uticajem jezuita, koji su raspalili mahnito delovanje inkvizicije. Gubici su bili ogromni - stanovništvo Nemačke svedeno je na manje od polovine, a Češke na petinu predratnog broja. Rat je okončan Vestfalskim mirom 1648, kojim je Francuska dobila od Nemačke Alzas i delove Lorene, Švedska Istočnu Pomeraniju i posede na ušćima velikih nemačkih reka, Holandija i Švajcarska su stekle nezavisnost, a u Nemačkoj, koja se raspala na oko hiljadu državica, feudalci su dobili gotovo potpun suverenitet, a carevi iz dinasije Habsburg izgubili su stvarnu vlast.

    1707. Rođen je švedski prirodnjak Karl fon Line (Carl von Linne), osnivač moderne sistematike u biologiji, koji je prvi postavio principe definisanja rodova i vrsta i uveo binarnu (dvojnu) nomenklaturu, tako da svaka biljka i životinja ima dva imena - roda i specije (vrste). Osnivač je i prvi predsednik Švedske akademije nauka i Prirodnjačkog muzeja. Njegova sistematika biljaka prema polnim organima važi i sada. Dela: ''Systema naturae'', ''Philosophia botanica'', ''Genera plantarum'', ''Species plantarum''.

    1848. Rođen je nemački inženjer i pronalazač Oto Lilijental (Otto Lilienthal), jedan od pionira avijacije. Studirajući let ptica usavršio je jedrilicu i dokazao superiornost zakrivljenih nad ravnim krilima. Konstruisao je 1896. prvi planer dvokrilac i iste godine je poginuo prilikom probnog leta.

    1883. Rođen je američki glumac Daglas Elton Ulman (Douglas, Ullman), poznat kao Daglas Ferbanks (Fairbanks), veoma popularan u periodu nemog filma, jedan od najpoznatijih pustolova u istoriji kinematografije. Filmovi: ''U znaku Zoroa'', ''Tri musketara'', ''Crni pirat'', ''Robin Hud'', ''Bagdadski lopov''.

    1886. Umro je nemački istoričar Leopold fon Ranke (von), profesor Berlinskog univerziteta, član Pruske akademije nauka, koji se uglavnom bavio istorijom germanskih i romanskih naroda, ali je pisao i o narodima centralne i jugoistočne Evrope. Studirao je teologiju i filologiju i doktorirao filozofiju. Za počasnog člana Društva srpske slovesnosti izabran je 1849. Kao rezultat saradnje s Vukom Karadžićem, 1829. objavio je ''Srpsku revoluciju'', jednu od najboljih knjiga o Prvom i Drugom srpskom ustanku - ''delo o ustanku obespravljene raje, naciji koja traži mesto među evropskim narodima'' - kojim je skrenuo pažnju evropske javnosti na borbu srpskog naroda za oslobođenje.

    1906. Umro je norveški pisac Henrik Ibzen (Ibsen), jedan od najvećih u istoriji drame, bespoštedan kritičar građanskog društva. Mnogo je putovao po Evropi, izučavajući dramaturgiju i pišući drame. Posle 20 godina se vratio u Norvešku i postao upravnik nacionalnog pozorišta u Oslu. Istraživao je problem krivice i ispaštanja, sukob htenja i stvarnosti, gušenje istine. Njegove drame pogađaju bit građanskog društva koje počiva na lažima. Dela: drame ''Pretendenti na presto'', ''Brand'', ''Per Gint'', ''Savez mladih'', ''Stubovi društva'', ''Lutkin dom'', ''Aveti'', ''Narodni neprijatelj'', ''Divlja patka'', ''Rosmersholm'', ''Gospođa s mora'', ''Heda Gabler'', ''Graditelj Sulnes'', ''Mali Ejulf'', ''Jun Gabrijel Borkman'', ''Kad se mi mrtvi probudimo'', poezija ''Pesme''.

    1908. Rođen je američki fizičar Džon Bardin (John Bardeen), dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1956. i 1972. Značajan je po teorijskim radovima u fizici čvrstog tela, uključujući istraživanja poluprovodnika i superprovodljivosti, a s Vilijamom Šoklijem (William Shockley) pronašao je tranzistor.

    1911. Rusija je upozorila Tursku da povuče trupe s granica Crne Gore.

    1915. Italijanske trupe počele su napad na austrijski položaj na Soči, čime je kraljevina Italija ušla u Prvi svetski rat na strani sila Antante. Italija gotovo i nije uticala na ratna zbivanja, ali je posle rata, zahvaljujući diplomatskom pogađanju, postala veliki dobitnik, pripojivši Tirol, Trst, Istru, delove Dalmacije.

    1920. Osnovana je Komunistička partija Indonezije, prva takva politička organizacija u Aziji.

    1934. U Luizijani su, u okršaju sa policijom, ubijeni Boni Parker i Klajd Barou, ozloglašeni razbojnički par.

    1937. Umro je američki multimilioner Džon Rokfeler, osnivač naftnog koncerna Standard Oil.

    1939. Nemački diktator Adolf Hitler odlučio je da započne Drugi svetski rat, rekavši pred 14 najviših nemačkih komandanata: ''Ovoga puta nema mnogo da se raspravlja. Imaćemo rat. Odlučio sam da zbrišem Poljsku. Od uspeha ovog poduhvata zavisi uspeh svega što posle toga dolazi. Mi sada odlučujemo o sudbini Nemačke za hiljadu godina''. Rat je počeo invazijom na Poljsku 1. septembra 1939.

    1939. Britanski Parlament usvojio je plan o stvaranju nezavisne palestinske države do 1949. u kojoj bi zajedno živeli Arapi i Jevreji.

    1945. Samoubistvo je izvršio nemački ratni zločinac Hajnrih Himler (Heinrić Himmler), šef zloglasne nacističke policije Gestapo od 1936. Jedan od najbižih saradnika vođe Trećeg rajha Adolfa Hitlera ubio se dan pošto su ga Britanci zarobili.

    1949. Osnovana je Savezna Republika Nemačka, s Bonom kao glavnim gradom.

    1951. Rođen je ruski velemajstor Anatolij Jevgenjevič Karpov, jedan od najuspešnijih turnirskih igrača u istoriji šaha. On je kao izazivač šampiona 1975. postao prvak sveta bez borbe, jer je Robert Fišer (Fisćer) odbio da igra meč pod uslovima koje je propisala FIDE. Odbranio je titulu u mečevima s Viktorom Korčnojem 1978. i 1981, a izgubio je krajem 1985. u meču s Garijem Kasparovom. Tome je prethodio meč istih rivala početkom 1985, igran na šest dobijenih partija, koji je predsednik FIDE - prekršivši pravilnik - prekinuo pri rezultatu 5:3 za Karpova, uz 40 remija.

    1960. Izrael je saopštio da je u Argentini uhvaćen nemački nacista Adolf Ajhman (Eićmann) i da će mu u Izraelu biti suđeno kao teškom ratnom zločincu, krivcu za smrt miliona Jevreja i drugih naroda.

    1962. U Beogradu je umrla srpska slikarka Zora Petrović, čije dela imaju značajno mesto u modernom srpskom slikarstvu. Bila je profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu.

    1970. Umro je pozorišni i filmski režiser, scenograf i glumac slovenačkog porekla Bojan Stupica, čija se režija odlikovala bogatstvom duha i mašte, smelom izražajnošću i izrazitom kreativnošću. Radio je u više naših pozorišta, najduže u Beogradu (Jugoslovensko dramsko pozorište, Atelje 212, Narodno pozorište), i znatno je doprineo razvitku pozorišne umetnosti kod nas. Režija: pozorišni komadi - ''Dundo Maroje'', ''Leda'', ''U agoniji'', ''Aretej'', ''Kavkaski krug kredom'', ''Ribarske svađe'', ''Krvave svadbe'', ''Opera za tri groša'', ''Idiot'', ''Poseta stare dame'', ''Sveta Ivana'', ''Glorija'', ''Madam San-Žen'', ''Dantonova smrt'', ''Jaje'', ''Bogojavljenska noć'', ''Braća Karamazovi'', filmovi - ''Jara gospoda'', ''U mreži''.

    1971. U zemljotresu koji je razorio grad Bingol u istočnoj Turskoj poginulo je najmanje hiljadu ljudi.

    1975. U Ljubljani je umro istaknuti jugoslovenski i slovenački vajar Boris Kalin. Jedan je od osnivača Likovne akademije u Beogradu.

    1992. Generalna skupština Ujedinjenih nacija primila je u članstvo UN Sloveniju, Hrvatsku i Bosnu i Hercegovinu.

    1994. Kandidat demohrišćana Roman Hercog postao je predsednik Nemačke.

    1995. Izrael je suspendovao plan o konfiskaciji arapske zemlje u istočnom Jerusalimu.

    1997. Predsedničke izbore u Iranu dobio je predvodnik umerene političke struje Mohamad Hatami.

    1999. Kandidat Socijaldemokratske partije Johanes Rau izabran je za predsednika Nemačke.

    1999. NATO avioni pogodili su razornim projektilima najveće razvodno postrojenje i trafo-stanicu u termoelektrani ''Nikola Tesla'' A kod Obrenovca i postrojenja Elektroprivrede Srbije za prenos električne energije u Nišu, Novom Sadu i Drmnu kod Kostolca, zbog čega je 70 odsto potrošača u Srbiji ostalo bez struje.

    2000. Izrael je povukao poslednje vojnike iz južnog Libana.

    2002. U talasu vrućina, koji je zahvatio Indiju, umrlo je 1.030 ljudi, najviše u južnoj državi Andra Pradeš. Temperatura je dostigla rekordnih 51 stepen Celzijusa.

    2004. Horst Keler (Keller), bivši direktor Međunarodnog monetarnog fonda i predsednik Evropske banke za obnovu i razvoj, izabran je za devetog posleratnog predsednika Nemačke s petogodišnjim mandatom.

    2004. Najmanje 34 ljudi je poginulo u sukobima američkih okupacionih snaga i sledbenika šiitskog radikalnog vođe Moktade el Sadra u iračkim gradovima Kufa i Nadžaf.

  9. #149
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 24. maj


    - Danas je Dan slovenskih prosvetitelja Ćirila i Metodija, Grka iz Soluna, osnivača slovenske književnosti i tvoraca prvog slovenskog pisma - glagoljice. To pismo stvoreno je prilagođavanjem grčke azbuke slovenskim glasovnim potrebama. Na glagoljicu su Ćirilo i Metodije preveli više crkvenih knjiga. U prosvetiteljskom radu u Velikoj Moravskoj, gde ih je na molbu kneza Rastislava poslao vizantijski car Mihailo III, naišli su na veliki otpor nemačkih crkvenih velikodostojnika, pa su morali da idu u Rim kako bi se pravdali pred papom. Posle Ćirilove smrti u Rimu, Metodije je nastavio misionarski rad u Moravskoj i Panoniji. Kad je umro, njegovi učenici su proterani iz Moravske, ali su nastavili rad među Južnim Slovenima.


    1543. Umro je poljski astronom Nikola Kopernik, tvorac heliocentričnog sistema i osnivač moderne astronomije, autor dela "Kruženje nebeskih tela". Svojim naučnim delom, koje predstavlja jednu od najvećih prekretnica u istoriji nauke, stvorio je osnov za velika otkrića Johanesa Keplera i Isaka Njutna.

    1544. Rođen je engleski lekar i fizičar Vilijam Gilbert, istraživač magnetizma i elektriciteta. Dokazao je da je Zemlja veliki loptasti magnet i da se igla na kompasu ne upravlja prema nebu, kako se do tada verovalo, nego prema magnetnim polovima planete.

    1686. Rođen je nemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt , koji je 1726. izradio prvi termometar sa živom i napravio skalu za merenje temperature od 180 stepeni, nazvanu njegovim imenom.

    1738. - Osnovana je metodistička crkva. Ona broji oko 25 miliona vernika, a deli se na veslijevce i kalviniste.

    1743. Rođen je francuski lekar i novinar Žan Pol Mara, jedan od glavnih vođa Francuske revolucije, predvodnik montanjara i jedan od organizatora ustanka u maju 1793. kojim je bila zbačena vladavina žirondinaca. U julu iste godine ubila ga je Šarlot Kordej, koja je četiri dana kasnije giljotinirana.

    1819. Rođena je britanska princeza Aleksandrina Viktorija , kraljica Viktorija I od 1837. do 1901. Tokom njene duge vladavine Britanija je doživela privredni i kulturni uspon i postala je kolonijalna sila.

    1822. Trupe pod komandom Antonija Hosea de Sukrea su potukle Špance u bici kod Pićinće, a Ekvador je postigao nezavisnost od Španije.

    1830. - Napisana je pesma "Mary Had A Little Lamb".

    1844. Pronalazač telegrafa Semjuel Morze poslao je prvu telegrafsku poruku na udaljenost od 65 kilometara (iz Vašingtona u Baltimor) koja je glasila: "Šta je to Bog uradio?"

    1850. - Rođen je srpski revolucionar Afanasije Stojanović, jedini učesnik Pariske komune među Južnim Slovenima, koji je 1871. ranjen na barikadama. Posle propasti Komune, vratio se u Srbiju, gde je dvaput zatvaran, potom se sklonio u Austriju, a zatim u Rusiju, gde je umro i sahranjen uz najveće vojne počasti.

    1862. - Otvoren je Vestminsterski most na Temzi u Londonu.

    1883. Otvoren je Bruklinski most koji je povezao Menhetn sa Bruklinom u Njujorku.

    1899. Rođen je srpski arhitekta Branislav Kojić, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske akademije nauka i umetnosti, projektant Umetničkog paviljona na Kalemegdanu.

    1899. - U Bostonu je otvorena prva radionica za popravku automobila.

    1903. - Rođen je Aram Hačaturijan, jermenski kompozitor. Njegovo stvaranje, osnovano uglavnom na jermenskom muzičkom folkloru, odlikuje se bogatstvom ritmike i instrumentalnih boja. Glavna dela: baleti "Gajane", "Spartak", koncerti za klavir, violinu i orkestar, simfonije, kamerna muzika...

    1905. - Rođen je Mihail Šolohov, jedan od značajnijih ruskih pisaca. Roman "Tihi Don", na kojem je radio punih 15 godina, veličanstvena je epopeja života donskih Kozaka 1912-1922, nezaboravna slika revolucije. Dobio je Nobelovu nagradu za književnost 1966. godine. Dela: "Priče sa Dona", "Azurna stepa", "Nauka mržnje"...

    1915. - Tomas Edison otkrio je aparat pomoću kojeg je bilo moguće snimati telefonske razgovore.

    1916. - U Velikoj Britaniji je uvedena regrutna obaveza.

    1921. - Izabran je prvi parlament u Severnoj Irskoj.

    1926. - Otvorena je Univerzitetska biblioteka u Beogradu, čija gradnja je uz pomoć Karnegijeve zadužbine započeta 1921, a završena 1924. Bila je to prva zgrada u Srbiji namenski građena za biblioteku. Naziv Univerzitetska biblioteka "Svetozar Marković" dobila je 1946.

    1931. - Prvi put je jedan voz opremljen klima-uređajem.

    1941. Nemački ratni brod "Bizmark" potopio je u Drugom svetskom ratu britansku krstaricu "Hud". Od 1.422 mornara samo trojica su preživeli.

    1941. Rođen je američki pevač i kompozitor Robert Cimerman, poznat kao Bob Dilan, jedan od najpopularnijih muzičara 20. veka.

    1954. - Osnovana je nemačka avio-kompanija Lufthansa.

    1954. - IBM je predstavio vakuumsku cev - "elektronski mozak" - koja je mogla da obavlja deset miliona operacija na čas.

    1964. U tuči na fudbalskoj utakmici u prestonici Perua, Limi, izazvanoj odlukom sudije da poništi gol domaće ekipe, poginulo je više od 300 ljudi.

    1968. Tokom studentskih demonstracija u Francuskoj predsednik De Gol predložio je referendum; pobunjeni studenti zapalili su Parisku berzu.

    1974. Umro je popularni američki džez pijanista, kompozitor i šef orkestra Edvard Kenedi Đuk Elington. Svetsku slavu stekao je posle Drugog svetskog rata nastupajući sa svojim orkestrom širom sveta.

    1981. Predsednik Ekvadora Haime Roldos Agilera i još sedam ljudi poginulo je kada je u avionu eksplodirala podmetnuta bomba.

    1982. U iransko-iračkom ratu, iranske trupe povratile su Koramšar koji su Iračani držali 20 meseci.

    1992. Kandidat konzervativaca Tomas Klestl izabran je za predsednika Austrije namesto Kurta Valdhajma.

    1992. Kosovski Albanci održali su prve paralelne opšte izbore. Vlasti u Srbiji su te izbore proglasile nelegalnim, ali ih nisu ometale.

    1993. Eritreja je stekla nezavisnost od Etiopije posle 30 godina građanskog rata.

    1993. Na Tibetu su izbile žestoke demonstracije protiv kineskih vlasti.

    1994. U jurnjavi muslimanskih hodočasnika u Meki u Saudijskoj Arabiji poginulo je 270 ljudi.

    1995. Umro je engleski državnik i publicista Džejms Harold Vilson, vođa Laburističke stranke, premijer Velike Britanije (1964-1970, 1974-76).

    2000. Izrael je, posle 22 godine povukao svoje trupe iz okupacione zone od 15 kilometara u graničnom području sa Libanom. Mirovne trupe UN ušle su u to područje 28. jula.

    2000. Hrvatska je postala 26. članica programa NATO "Partnerstvo za mir".

    2001. Dvadeset troje ljudi je poginulo i više od 300 povređeno kada se urušila svadbena sala u Jerusalimu. To je najveća civilna tragedija u Izraelu u protekle 53 godine.

    2002. Predsednici Amerike i Rusije, Džordž Buš i Vladimir Putin, potpisali su ugovor o smanjenju svog nuklearnog oružja za dve trećine u narednih deset godina.

    2004. Đaci iz Kragujevca, gimnazijalci, doputovali su u Sarajevo (BiH) u prvu ekskurziju posle 14 godina.

    2010. Umrla je velika kneginja Leonida Georgijevna Romanova. Ona je bila i "poslednji predstavnik kuće Romanovih rođen pre oktobarske revolucije 1917. godine.

  10. #150
    Katarina74's Avatar
    Registrovan
    Mar 2020
    Postovi
    830
    Country: Germany
    Thanked: 208
    Dogodilo se na dan - 25. maj



    1787 - Pod predsedništvom Džordža Vašingtona u Filadelfiji je počela s radom ustavna konvencija. Nacrt ustava prve moderne demokratske države u svetu, SAD, usvojen je 17. septembra, nakon gotovo četiri meseca raspravljanja.

    1803 - Rođen je američki pesnik, esejist i duhovni vođa transcendentalista Ralf Valdo Emerson ("Priroda", "Ogledi", "Uzorni ljudi", "Vođa života", "Društvo i usamljenost").

    1810 - U Rio de la Plati u Argentini počela je pobuna protiv španskog kolonijalnog režima, a vlast je preuzela privremena vlada. Taj dan se proslavlja kao Dan nezavisnosti Argentine, mada je nezavisnost formalno proglašena u julu 1816.

    1840 - U Srbiji je uveden javni poštanski saobraćaj otvaranjem prve pošte u Beogradu, u zgradi na Kalemegdanu. Pošta je iz Beograda u druga mesta u zemlji otpremana sredom i subotom.

    1844. - "Baltimore Patriot" je objavio prvu vest koja je preneta telegrafskim putem; zapravo, na današnji dan prvi put je pušten u saobraćaj električni telegrafski aparat, i to između Baltimora i Vašingtona.

    1856 - Rođen je francuski maršal Franše Depere, komandant savezničkih snaga na Solunskom frontu u Prvom svetskom ratu i počasni vojvoda srpske vojske.

    1879 - Rođen je Vilijam Maksvel, lord Biverbruk, britanski političar i novinski magnat. Bio je član britanske vlade za vreme dva svetska rata i vlasnik "Dejli ekspresa" i "Sandej ekspresa".

    1889 - Rođen je ruski inženjer avijacije Igor Ivanovič Sikorski. Izumeo je helikopter (1908) i avion sa više motora (1913).

    1892 - Rođen je bivši predsednik SFR Jugoslavije Josip Broz Tito. Za vreme njegove vladavine 25. maj slavljen je kao Dan mladosti. Premanekim podacima, on je rođen 7. maja.

    1895 - Britanski pisac Oskar Vajld osuđen je na dve godine robije zbog homoseksualizma.

    1911 - Predsednik Meksika Porfirio Dijas podneo je ostavku posle pobede revolucionarnih snaga nad trupama vlade u građanskom ratu.

    1915 - Završena je bitka za grad Ipr (Belgija) u Prvom svetskom ratu u kojoj je bilo 105.000 poginulih i ranjenih, a tokom koje su Nemci prvi put upotrebili otrovni gas koji je po tom gradu dobio naziv iperit.

    1922 - Rođen je Enriko Berlinguer, lider italijanskih komunista od 1972. do smrti 1984, zastupnik "evrokomunizma" i "istorijskog kompromisa".

    1923 - Velika Britanija priznala je nezavisnost Transjordanije pod emirom Abdulahom. Istog dana 1946. novim sporazumom je priznat suverenitet te bliskoistočne države nazvane Jordan sa Abdulahom kao kraljem.

    1929 - U Narodnom pozorištu u Beogradu izvedena je premijera "Gospođe ministarke" Branislava Nušića. Reditelj je bio Vitomir Bogić, a scenograf Ananije Verbicki. Naslovnu ulogu tumačila je Žanka Stokić, kojoj je Nušić unapred namenio ulogu.

    1944. - Pod šifrom "Konjički skok" Nemci su u Drugom svetskom ratu počeli vazdušni desant na Drvar, u nameri da unište Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije. Grad je snažno bombardovan, posle čega su se spustili nemački padobranci i jedrilice, a ka Drvaru su nadirale jake snage iz Knina, Bihaća, Banja Luke, Jajca i Livna. Jedinice oko Vrhovnog štaba, uključujući Šestu ličku brigadu koja je u Drvar stigla ubrzanim maršem, pružile su snažan otpor, nanele padobrancima znatne gubitke i omogućile izvlačenje Vrhovnog štaba, a Prvi proleterski i Peti korpus su bočnim udarima poremetili nemačku operaciju.

    1946. - Abdulah Husein je proglašen za jordanskog kralja. Istog dana Jordan je dobio nezavisnost od Britanije.

    1949. - Kineska Crvena armija okupira Šangaj.

    1960 - Tokom kinesko-nepalskih prepirki oko granice na Mont Everestu, Kinezi su stigli na severnu stranu vrha i postavili kinesku zastavu i bistu Mao Cedunga.

    1961 - Britanski advokat Piter Benenson osnovao je u Londonu Organizaciju za ljudska prava Amnesti internešenel.

    1962. - Umrla je srpska slikarka Zora Petrović, profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Slikarstvo je učila kod Ljube Ivanovića, Mila Milunovića i vajara Đorđa Jovanovića, a potom se usavršavala u Pešti i Parizu. Odlikuje je snažan temperament i strastan kolorit. Pretežno je slikala aktove i žene iz naroda. Njeno monumentalno figuralno slikarstvo naslanja se na tradiciju srednjovekovnih srpskih fresaka i boje i oblike našeg podneblja.

    1963. - Samit afričkih država u Adis Abebi je okončan sporazumom o osnivanju Organizacije afričkog jedinstva.

    1968. - Američki bend Rolling Stones izbacio je singl "Jumping Jack Flash".

    1969. - U Sudanu je državnim udarom bez prolivanja krvi vlast preuzeo pukovnik Džafer Muhamed el Nimeiri, koji je oborio demokratski izabranu civilnu vladu i odmah se proglasio general-majorom.

    1973. - Borusija osvaja drugi Kup UEFA.

    1978. - Pojavio se film "Ratovi zvezda".

    1979 - Odmah nakon poletanja sa čikaškog aerodroma, srušio se američki avion "DC-10" pošto mu je prethodno otpao jedan motor. Poginula su 273 putnika i člana posade.

    1981. - Umro je roker Džejms Braun u 55. godini života od srčanog udara.

    1983. - Pojavio se film "Povratak Džedaja" ("Ratovi zvezda 3").

    1983 - U požarima koji su zahvatili tri broda na reci Nil u južnom Egiptu poginulo je više od 300 ljudi.

    1989. - Mihail Gorbačov je izabran za predsednika Sovjetskog Saveza.

    1991 - Završena je dvodnevna akcija tokom koje su Izraelci" vazdušnim mostom" prebacili 15.000 etiopskih Jevreja iz Adis Abebe u Izrael.

    1992 - Oskar Luiđi Skalfaro postao je predsednik Italije.

    1993 - Savet bezbednosti UN usvojio je rezoluciju 827 o osnivanju Međunarodnog suda za ratne zločine počinjene na tlu bivše Jugoslavije sa sedištem u Hagu. To je bio prvi takav sud posle sudova u Nirnbergu (1945-46) i Tokiju (1946-48). Godine 1994. osnovan je i Međunarodni krivični sud za Ruandu sa sedištem u tanzanijskom gradu Aruši.

    1994 - Ruski književnik Aleksandar Solženjicin vratio se u Rusiju posle 20 godina izgnanstva.

    1995 - Avijacija NATO-a, u ratu u BiH, bombardovala je skladište municije bosanskih Srba kod Pala. Srbi su odgovorili uzimanjem za taoce 377 pripadnika mirovnih snaga UN. Poslednji taoci pušteni su 18. juna.

    1995 - U eksploziji granate na centralnom trgu u Tuzli 71 osoba je poginula, a 108 ranjeno.

    1996 - Bivši bugarski car Simeon II vratio se u zemlju posle 50-ogodišnjeg egzila.

    1997 - Vojnim udarom zbačena je civilna vlada u Sijera Leoneu, a predsednik Ahmad Tedžan Kabah prinuđen je da napusti zemlju.

    2000 - U 100. godini umro je češki pozorišni i filmski glumac Fransis Lederer. Nemacki film "Pandorina kutija" je jedan od najpoznatijih filmova u kojima je glumio.

    2001 - Deset godina posle raspada SFR Jugoslavije, predstavnici novonastalih država parafirali su u Beču Sporazum o podeli imovine bivše zajedničke zemlje.

    2001 - Amerikanac Erik Vajhenmajer prva je slepa osoba koja je osvojila Mont Everst, na koji se popeo zajedno sa Šermanom Bulom, 64-godišnjim lekarom, koji je tako postao najstarija osoba koja je osvojila ovaj vrh.

    2001 - Umro je kubanski fotograf Alberto Korda (72), požnat po svojim fotografijama južnoameričkog gerilskog vođe Ernesta "Če" Gevare.

    2002 - U padu aviona kineske avio kompanije "Čajna erlajns" u more u tajvanskom zalivu, poginulo je 225 putnika i članova posade.

    2004 - U poplavama koje su zahvatile Dominikansku Republiku i Haiti poginulo je najmanje 1.950 osoba, koje su većinom odnele bujice reka.

    2011 - Umrla je slikarka, književnica i vajarka Leonora Karington poznata po radovima sa neobičnim scenama rituala sa pticama, mačkama, jednorozima i raznim drugim životinjama, kao i s prolaznicima i posmatračima. Zajedno sa Fridom Kalo i Remedios Varo činila je trojku žena-nadrealista koje su radile u Meksiku.

Strana 15 od 29 PrvaPrva ... 5131415161725 ... ZadnjaZadnja

Slične Teme

  1. Istorija
    By Dj.Vesna in forum Svet Oko Nas
    Odgovori: 11
    Zadnji Post: 24.08.2014, 16:38

Pravila Postanja

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •  

Prijatelji Sajta: